Μια συνάντηση ανάμεσα σε δύο σκύλους δεν σημαίνει πάντα ότι θέλουν και οι δύο να γνωριστούν ή να παίξουν. Η γλώσσα σώματος σκύλων δείχνει συχνά πολύ περισσότερα από όσα φαίνονται με μια πρώτη ματιά, ειδικά όταν πρέπει να ξεχωρίσουμε την άνεση από την αμηχανία.
«Μην ανησυχείς, είναι φιλικός!» είναι μια φράση που ακούγεται συχνά στις βόλτες, λίγο πριν δύο σκύλοι πλησιάσουν ο ένας τον άλλον. Μπορεί πράγματι και οι δύο να είναι κοινωνικοί και με καλή πρόθεση, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι θέλουν απαραίτητα να γνωριστούν εκείνη τη στιγμή. Ο ένας μπορεί να βιάζεται να πλησιάσει και ο άλλος να προτιμά την ησυχία του, τονίζει ο επαγγελματίας εκπαιδευτής σκύλων Νίκος Καμπουράκης.
Για να καταλάβουμε αν πρόκειται για μια ευχάριστη συνάντηση ή για μια επαφή που απλώς ανέχεται ο ένας σκύλος τον άλλον, χρειάζεται να παρατηρούμε τη γλώσσα του σώματός τους, επισημαίνει ο κ. Καμπουράκης. Δεν είναι απαραίτητο να παίξουν έντονα, να κυλιστούν στο έδαφος ή να τρέξουν για να θεωρηθεί ότι η γνωριμία πήγε καλά.
Αποφεύγουμε να τους φέρνουμε με το ζόρι πρόσωπο με πρόσωπο και κρατάμε τα λουριά χωρίς συνεχή τάση.
Δεν είναι απαραίτητο να παίξουν έντονα, να κυλιστούν στο έδαφος και να τρέξουν για να πάει καλά η γνωριμία μεταξύ δύο σκύλων
Ο ίδιος αναφέρει ότι το κούνημα της ουράς είναι ίσως το πιο παρεξηγημένο σήμα των σκύλων. Συχνά το ερμηνεύουμε αυτόματα ως ένδειξη χαράς, ενώ μπορεί να συνοδεύει και την ένταση ή την αβεβαιότητα. Το σώμα είναι χαλαρό ή σφιγμένο; Η κίνηση είναι άνετη και παιχνιδιάρικη ή συγκρατημένη; Το βλέμμα είναι ήπιο και χαλαρό, με το στόμα ανοιχτό, ή μένει καρφωμένο στον άλλο σκύλο; Όταν υπάρχει άνεση, εξηγεί ο εκπαιδευτής, συνήθως βλέπουμε χαλαρούς μυς, φυσικές και «λυμένες» κινήσεις, καθώς και χαλαρή έκφραση στο πρόσωπο χωρίς ένταση.
Η παρατήρηση δεν περιορίζεται μόνο στην ουρά ή στο βλέμμα. Κάθε σκύλος έχει τα δικά του χαρακτηριστικά, τα οποία χρειάζεται να λαμβάνουμε υπόψη όταν προσπαθούμε να κατανοήσουμε τη συμπεριφορά του.
Σύμφωνα με τον κ. Καμπουράκη, τα αυτιά και η ουρά βρίσκονται κοντά στη συνηθισμένη τους θέση. Χρειάζεται όμως να γνωρίζουμε και τον σκύλο που παρατηρούμε: μια ουρά που από τη φύση της γυρίζει πάνω από την πλάτη, όπως συμβαίνει σε ένα Ακίτα ή ένα Shih Tzu, δεν ερμηνεύεται με τον ίδιο τρόπο όπως μια ουρά που συνήθως κρέμεται χαμηλά.
Η ομαλή γνωριμία δεν προϋποθέτει έντονο παιχνίδι. Δύο σκύλοι μπορεί να πλησιάσουν πλάγια, να μυριστούν για λίγα δευτερόλεπτα και μετά να συνεχίσουν τη βόλτα τους. Αυτή είναι μια απολύτως ικανοποιητική συνάντηση και μια ισορροπημένη κοινωνική συμπεριφορά, διευκρινίζει ο κ. Καμπουράκης.
Ο εκπαιδευτής συμπληρώνει ότι βοηθά να υπάρχει χώρος, ώστε κανένας να μη νιώθει στριμωγμένος. Συνιστά να αποφεύγουμε να τους φέρνουμε με το ζόρι πρόσωπο με πρόσωπο και να κρατάμε τα λουριά χωρίς συνεχή τάση. Αν κάποιος σκύλος, κατά την επαφή, θέλει να κάνει πίσω επειδή ίσως δεν νιώθει άνετα ή επειδή ο άλλος τον πιέζει, πρέπει να έχει τη δυνατότητα να το κάνει μέσω του λουριού.
Η ομαλή επικοινωνία προϋποθέτει ότι και οι δύο σκύλοι έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν τις προθέσεις τους. Γι’ αυτό, η στάση μας και ο τρόπος με τον οποίο διαχειριζόμαστε μια γνωριμία μπορούν να κάνουν τη διαφορά.
«Προτού πλησιάσουμε, ρωτάμε τον άλλο κηδεμόνα αν η επαφή είναι επιθυμητή. Η απάντησή του μάς δίνει χρήσιμες πληροφορίες, αλλά δεν αρκούμαστε σε αυτό που ακούμε. Δίνουμε κυρίως σημασία στη στάση του σώματος των σκύλων και στα σημάδια που μας δίνουν», υπογραμμίζει ο κ. Καμπουράκης.
Αν ένα από τα δύο ζώα είναι υπερβολικά ενθουσιασμένο και όλα τα ένστικτά του βρίσκονται εκείνη τη στιγμή σε υψηλή ένταση, μπορούμε να περιμένουμε μέχρι να ηρεμήσει λίγο και μετά να προσεγγίσουμε. Είναι εύκολο να παρασυρθούμε από τον ενθουσιασμό του πιο εκδηλωτικού σκύλου. Αν όμως ο άλλος γυρίζει συνεχώς το κεφάλι, κάνει πίσω ή κρύβεται πίσω από τα πόδια του ανθρώπου του, η επαφή χρειάζεται να σταματήσει, περιγράφει ο εκπαιδευτής.
Ένα μικρό διάλειμμα βοηθά να δούμε καθαρότερα την κατάσταση. Καλούμε ήρεμα τον σκύλο μας και απομακρυνόμαστε λίγο. Αν και οι δύο παραμένουν χαλαροί και θέλουν να ξαναπλησιάσουν, μπορούμε να επιτρέψουμε άλλη μία σύντομη επαφή. Αν ο ένας προτιμήσει να φύγει, τον αφήνουμε. Δεν χρειάζεται να επιμείνουμε «για να συνηθίσει», επισημαίνει ο κ. Καμπουράκης.
Δεν εκφράζουν όλοι οι σκύλοι τη δυσφορία τους με τον ίδιο τρόπο. Μάλιστα, αρκετές φορές τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια είναι τόσο διακριτικά, που μπορεί εύκολα να περάσουν απαρατήρητα.
Όπως αναφέρει ο κ. Καμπουράκης, πριν από ένα γρύλισμα μπορεί να έχουν προηγηθεί πολύ πιο διακριτικά σημάδια: γλείψιμο των χειλιών, επαναλαμβανόμενα χασμουρητά, χαμήλωμα του σώματος ή προσπάθεια απομάκρυνσης, λοξό κοίταγμα αλλού κ.ά. Δεν αρκεί, ωστόσο, μόνο ένα σημάδι. Κρίνουμε και αξιολογούμε ολόκληρη την κατάσταση.
Αν το σώμα παγώσει, το βλέμμα σκληρύνει ή ακουστεί γρύλισμα, διακόπτουμε ήρεμα τη συνάντηση και δίνουμε χώρο. Δεν περιμένουμε να δούμε πού θα καταλήξει ούτε μαλώνουμε τον σκύλο επειδή έδειξε ότι δυσκολεύεται, καθώς μπορεί άθελά μας να συμβάλουμε ακόμη περισσότερο στην ένταση.
Οι σκύλοι, διευκρινίζει ο κ. Καμπουράκης, έχουν το «δικαίωμα» να μην ταιριάξουν όλοι μεταξύ τους. Για παράδειγμα, είναι θεμιτό και στη φύση δύο αστείρωτοι, δυναμικοί αρσενικοί σκύλοι να μη θέλουν να γίνουν φίλοι στο ίδιο πάρκο. Δική μας υποχρέωση είναι να τους εκπαιδεύσουμε, ώστε να μην ξεκινούν τσακωμούς και να μην εκδηλώνουν έντονη συμπεριφορά από μακριά.
Πέρα από τις εμφανείς αντιδράσεις, υπάρχουν και πιο ήσυχες συμπεριφορές που μπορούν να μας δείξουν αν δύο σκύλοι αισθάνονται άνετα μεταξύ τους. Δεν χρειάζεται κάθε συνάντηση να συνοδεύεται από παιχνίδι ή έντονη αλληλεπίδραση.
«Ο ένας τον αφήνει ή τον ακολουθεί επίμονα; Μπορούν να σταθούν κοντά χωρίς να ασχολούνται διαρκώς μεταξύ τους; Συχνά, η άνεση φαίνεται ακριβώς σε αυτές τις ήσυχες στιγμές: ο ένας μυρίζει έναν θάμνο, ο άλλος κοιτάζει γύρω του και η βόλτα συνεχίζεται χωρίς πίεση», αναφέρει ο κ. Καμπουράκης και καταλήγει: «Εν κατακλείδι, δύο σκύλοι δεν χρειάζεται να παίξουν ή να γίνουν αμέσως φίλοι. Μπορεί απλώς να περπατούν κοντά, να εξερευνούν το περιβάλλον και να συνυπάρχουν ήρεμα. Το ουσιαστικό κριτήριο είναι να μπορούν και οι δύο να πλησιάζουν, να κάνουν παύσεις και να αποχωρούν χωρίς πίεση. Η δική μας συμβολή είναι να παρατηρούμε και να σεβόμαστε αυτά τα όρια».
Ο επαγγελματίας εκπαιδευτής σκύλων, Νίκος Καμπουράκης
● Ο κ. Νίκος Καμπουράκης, British College of Canine Studies Advanced Canine Behavior Diploma, είναι πτυχιούχος επαγγελματίας εκπαιδευτής σκύλων με εξειδίκευση στην επίλυση προβλημάτων συμπεριφοράς, καθώς και εκπαιδευτής εκπαιδευτών σκύλων.
Είναι ιδρυτής και ιδιοκτήτης της CityDogs και παρέχει προγράμματα ειδικά προσαρμοσμένα για κάθε είδους ανάγκες.
Είναι επαγγελματίας μέλος της Association of Professional Dog Trainers (A.P.D.T.) και αρωγό μέλος του Κυνολογικού Ομίλου Ελλάδος (Κ.Ο.Ε.).
Έχει παρακολουθήσει σεμινάρια εκπαίδευσης και συμπεριφοράς σκύλων σε Ελλάδα και εξωτερικό, σεμινάρια πρώτων βοηθειών σε σκύλο, έρευνας και διάσωσης ανθρώπων με σκύλο, εκπαίδευσης service dog, κ.ά., και συνεχίζει να επιμορφώνεται με κάθε ευκαιρία.
Σε ακαδημαϊκό επίπεδο είναι απόφοιτος του τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
