Περιοριστικά μέτρα στις εισαγωγές κινεζικών προϊόντων ετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την ώρα που μεγαλώνουν οι πιέσεις από μεγάλους βιομηχανικούς κλάδους και οι ηγέτες της ΕΕ ζητούν να μειωθεί το εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα, το οποίο έφτασε τα 360 δισ. ευρώ πέρυσι.
Μετά την πρόσφατη συμφωνία με το Πεκίνο για ποσόστωση (quota) στις εισαγωγές κινεζικών υβριδικών αυτοκινήτων, πληροφορίες αναφέρουν ότι η Κομισιόν σχεδιάζει αντίστοιχες παρεμβάσεις και για άλλα προϊόντα, όπως τα χημικά, ο μηχανολογικός εξοπλισμός και τα έπιπλα.
Η πρόθεση των Βρυξελλών είναι τα νέα μέτρα να ληφθούν έπειτα από συνεννόηση με την Κίνα, μέσα από τον θεσμοθετημένο διάλογο των δύο πλευρών που οδήγησε και στη συμφωνία για τα υβριδικά αυτοκίνητα. Στόχος είναι να αποφευχθούν αντίμετρα από το Πεκίνο και ένας εμπορικός πόλεμος που, όπως εκτιμάται, θα δημιουργούσε περισσότερα προβλήματα απ’ όσα θα έλυνε. Αυτή ήταν και η κατεύθυνση που έδωσαν στην Κομισιόν οι ηγέτες της ΕΕ στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής.
Οι κίνδυνοι από τα μέτρα
Η εφαρμογή αμυντικών εμπορικών μέτρων, όπως τα μέτρα κατά του ντάμπινγκ και των επιδοτήσεων (Anti-Dumping and Anti-Subsidy) αλλά και η επιβολή πλαφόν στις εισαγωγές προϊόντων (safeguards), έχει στόχο την προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από αθέμιτο ανταγωνισμό. Υπάρχουν, ωστόσο, κίνδυνοι, καθώς η έκθεση στον κινεζικό ανταγωνισμό δεν είναι ίδια για όλες τις επιχειρήσεις και τις αλυσίδες αξίας στους κλάδους που πλήττονται.
Στη χημική βιομηχανία, για παράδειγμα, πρόβλημα αντιμετωπίζουν κυρίως οι επιχειρήσεις που παράγουν πρωτογενή υλικά, όπως τα πολυμερή και τα βασικά χημικά. Αντίθετα, οι εταιρείες που χρησιμοποιούν αυτά τα πρωτογενή χημικά για να παράγουν προϊόντα, όπως τα καλλυντικά, είτε ενισχύθηκαν είτε είχαν πολύ μικρότερες απώλειες. Αυτές μπορεί να επηρεαστούν αρνητικά αν επιβληθούν περιοριστικά μέτρα, εφόσον αυξηθεί το κόστος εισροών και ανέβουν το κόστος και οι τιμές τους.
Οι ελληνικές επιχειρήσεις ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία, όπως ανέφερε ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Ελληνικών Χημικών Βιομηχανιών (ΣΕΧΒ), Πάνος Σκαρλάτος. Η χημική βιομηχανία στην Ελλάδα έχει αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή. Ο δείκτης παραγωγής στην Ελλάδα αυξήθηκε 15% από το 2021, ενώ στην ΕΕ σημείωσε μείωση περίπου αντίστοιχης τάξης.
Η επέλαση των κινεζικών προϊόντων είχε ως αποτέλεσμα να κλείσουν τα τελευταία χρόνια εργοστάσια που αντιστοιχούν περίπου στο 10% του κλάδου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ ο βαθμός αξιοποίησης της παραγωγικής δυναμικότητάς του είναι χαμηλός, περίπου στο 74%. Βασικοί λόγοι για αυτή την υποχώρηση είναι το πολύ υψηλότερο ενεργειακό κόστος, με τις τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη τον Σεπτέμβριο του 2026 να είναι εξαπλάσιες σε σχέση με τις ΗΠΑ, και η αδύναμη ζήτηση.
Με αυτά τα δεδομένα, οι Βρυξέλλες εξετάζουν περιοριστικά μέτρα στις εισαγωγές από την Κίνα, όμως ο κ. Σκαρλάτος τονίζει ότι χρειάζεται μεγάλη προσοχή στον αντίκτυπό τους στις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν πρωτογενή χημικά στη δραστηριότητά τους. Επισημαίνει επίσης ότι η Κομισιόν πρέπει να εγγυηθεί μεγαλύτερη διαφάνεια στις διαδικασίες έρευνας, ώστε ιδίως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις να μπορούν να τις παρακολουθούν ευκολότερα, και να προχωρά σε τακτικές διαβουλεύσεις με τους παραγωγούς που επηρεάζονται.
Χρειάζεται ισορροπημένη και αποτελεσματική προσέγγιση
Ο κ. Σκαρλάτος ανέφερε, μεταξύ άλλων: «Η χημική βιομηχανία (ΧΒ) υποστηρίζει μια ισορροπημένη και αποτελεσματική προσέγγιση όσον αφορά την εφαρμογή των μέσων εμπορικής άμυνας (Trade Defence Instruments – TDI) της ΕΕ.
Αναγνωρίζοντας τη σημασία του θεμιτού ανταγωνισμού, η ΧΒ τονίζει την ανάγκη τα μέσα αυτά να είναι αποδοτικά και διαφανή, διασφαλίζοντας την προστασία των ευρωπαϊκών βιομηχανιών έναντι αθέμιτων εμπορικών πρακτικών και παραβιάσεων των εμπορικών υποχρεώσεων, χωρίς παράλληλα να επιβάλλουν περιττή επιβάρυνση στους χρήστες που βρίσκονται σε μεταγενέστερα στάδια της αλυσίδας αξίας. Η χημική βιομηχανία εκτιμά ότι τα υφιστάμενα μέσα εμπορικής άμυνας διασφαλίζουν, σε γενικές γραμμές, μια δίκαιη ισορροπία μεταξύ των διαφόρων οικονομικών συμφερόντων κατά μήκος των αλυσίδων αξίας.
Η ΧΒ θεωρεί ότι η εφαρμογή των υφιστάμενων κανονισμών για την αντιμετώπιση του ντάμπινγκ και των επιδοτήσεων είναι περίπλοκη και χρονοβόρα για τα ενδιαφερόμενα μέρη. Ως εκ τούτου, ζητά την επανεξέταση της εφαρμογής τους, με στόχο την προσαρμογή στις μελλοντικές ανάγκες, την απλούστευση των διαδικασιών και τη μείωση του συνολικού χρόνου που απαιτείται για την υποβολή καταγγελιών και τη διενέργεια ερευνών, ώστε να παρέχεται ταχύτερη προστασία στους πληττόμενους παραγωγούς.
Μια τέτοια εξέλιξη θα επιτρέψει στην ΕΕ να αντιδρά πιο ευέλικτα σε αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, τηρώντας παράλληλα τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής χημικής βιομηχανίας και θα αναβαθμίσει τη θέση της σε παγκόσμιο επίπεδο».
Η θέση του ΣΕΒ και της UNICE
Ο ΣΕΒ, που εκφράζει το σύνολο της ελληνικής βιομηχανίας, σημειώνει ότι δεν υπάρχει ακόμη απόφαση περιορισμού των κινεζικών εισαγωγών και παραπέμπει σε πρόσφατο κείμενο θέσεων της κορυφαίας ευρωπαϊκής εργοδοτικής οργάνωσης UNICE για τις εμπορικές και οικονομικές σχέσεις Ε.Ε.-Κίνας, στη σύνταξη του οποίου έχει συμβάλει.
Σε γενικές γραμμές, το κείμενο αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη για μια ισορροπημένη ευρωπαϊκή στρατηγική, που θα αντιμετωπίζει τον αθέμιτο ανταγωνισμό και τις στρατηγικές εξαρτήσεις, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτούς τους διαύλους εμπορίου και συνεργασίας με την Κίνα. Βασική προτεραιότητα, σύμφωνα με το κείμενο, παραμένει η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και η διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού.
