Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης υπήρξε μία από τις σημαντικές μορφές της μεταπολεμικής πολιτικής ζωής της Ελλάδας. Ήταν, με την ουσιαστική έννοια του όρου, ευπατρίδης. Όχι μόνο επειδή προερχόταν από σημαντική πολιτική οικογένεια, με εκπροσώπους στη Βουλή των Ελλήνων από τις πρώτες δεκαετίες του σύγχρονου ελληνικού κράτους, ούτε μόνο λόγω των λαμπρών σπουδών του στη νομική επιστήμη. Κυρίως γιατί αντιμετώπιζε την ενασχόληση με τα κοινά ως χώρο ευθύνης και προσφοράς. Για τον Ιωάννη Βαρβιτσιώτη ο πατριωτισμός δεν ήταν σύνθημα, αλλά καθημερινή στάση ζωής.
Αυτό υπογράμμισε σε άρθρο του για τον Ιωάννη Βαρβιτσιώτη στην «Καθημερινή της Κυριακής» ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας.
Η προσφορά του στην Εθνική Άμυνα έχει ιδιαίτερη σημασία. Βρέθηκε στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου σε μια περίοδο κατά την οποία ο κόσμος άλλαζε με πρωτόγνωρη ταχύτητα. Η κατάρρευση του «ανατολικού μπλοκ», οι εξελίξεις στα Βαλκάνια, οι συγκρούσεις στην ευρύτερη περιοχή και οι νέες προκλήσεις ασφαλείας απαιτούσαν στρατηγική σκέψη και ψυχραιμία. Υπηρέτησε το υπουργείο Εθνικής Άμυνας με αίσθηση ευθύνης και με τη γνώση ότι η άμυνα της χώρας χρειάζεται σοβαρότητα, συνέχεια και μακρόπνοο σχεδιασμό. Γνώριζε ότι η ισχύς της Ελλάδας δεν αποτυπώνεται μόνο στους εξοπλισμούς, αλλά και στους θεσμούς, τις συμμαχίες, την εθνική αυτοπεποίθηση και την ενότητα στο εσωτερικό μέτωπο, σημείωσε ο κ. Δένδιας.
Αναφερόμενος στην πολιτική του διαδρομή επισήμανε ότι ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την πολιτική παρακαταθήκη του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Του πολιτικού ηγέτη που εξέφρασε μια συγκεκριμένη αντίληψη για την Ελλάδα: δημοκρατική ομαλότητα, ένταξη στην ευρωπαϊκή οικογένεια, θεσμικός εκσυγχρονισμός, υπεράσπιση του εθνικού συμφέροντος.
Όπως είπε ο κ. Δένδιας, ο ίδιος ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης είχε αναφέρει ότι η τυχαία γνωριμία τους στα Καμένα Βούρλα το 1960 στάθηκε καθοριστικός σταθμός στη ζωή του. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής διέκρινε στον νεαρό νομικό έναν άνθρωπο με συγκρότηση και δυνατότητες και του εμπιστεύθηκε απαιτητικούς ρόλους, ανοίγοντάς του τον δρόμο για την ανάληψη σημαντικών κοινοβουλευτικών και κυβερνητικών αξιωμάτων.
Δεν ήταν, όμως, οι τίτλοι και τα αξιώματα που προσδιόρισαν τον Ιωάννη Βαρβιτσιώτη, πρόσθεσε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, αλλά το ήθος με το οποίο τα υπηρέτησε.
Η πολιτική για εκείνον δεν ήταν πεδίο προσωπικής προβολής, αλλά καθήκον απέναντι στην πατρίδα, τη Δημοκρατία και τους πολίτες. Είχε συνείδηση της θεσμικής ευθύνης που συνοδεύει το αξίωμα και έβλεπε την εξουσία όχι ως προνόμιο, αλλά ως υποχρέωση προσφοράς, τόνισε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας.
Υπήρξε σταθερός και αταλάντευτος στις αρχές του, επισήμανε. Ανήκε στη γενιά πολιτικών που γνώριζαν ότι η μεγάλη συντηρητική παράταξη δεν είναι απλώς ένας κομματικός μηχανισμός, αλλά φορέας ιστορικής ευθύνης, αξιών και αντίληψης για το μέλλον του τόπου, η οποία δοκιμάστηκε από την Ιστορία.
Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης αντιστάθηκε στη δικτατορία, συνελήφθη και φυλακίστηκε, είπε ο κ. Δένδιας, χωρίς να εξαργυρώσει αυτή τη δοκιμασία ως τίτλο προσωπικής ανέλιξης. Υπερασπιζόταν τις αξίες του με καθαρότητα και θάρρος, χωρίς φανατισμό. Δεν έβλεπε την πολιτική αντιπαράθεση ως πόλεμο εξόντωσης. Σεβόταν τον πολιτικό αντίπαλο, άκουγε την άλλη άποψη και αναγνώριζε ότι η Δημοκρατία απαιτεί συνύπαρξη, μέτρο και δυνατότητα συνεννόησης. Η στάση του απέναντι στην παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου το 1989, όπως είπε, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτικού που μπορούσε να υπερβαίνει το κομματικό πάθος και να κρίνει με βάση τη συνείδησή του, τους θεσμούς και το εθνικό συμφέρον.
Αυτή η μετριοπάθεια δεν ήταν αδυναμία, αλλά η δύναμη ενός ανθρώπου βέβαιου για τις ιδέες του. Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης δεν χρειαζόταν την ένταση για να γίνει πειστικός, ούτε την προσβολή για να επιβληθεί. Διέθετε γνώση, εμπειρία, οξυδέρκεια και την ικανότητα να βλέπει πέρα από τη συγκυρία. Μπορούσε να διαφωνεί έντονα, χωρίς να πληγώνει· να υπερασπίζεται την παράταξή του, χωρίς να αρνείται την πατριωτική πρόθεση των αντιπάλων του· να παραμένει πιστός, χωρίς να γίνεται δογματικός, ανέφερε ο κ. Δένδιας.
Ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της ενεργού πολιτικής του πορείας, παρέμεινε δημιουργικός. Η ενασχόλησή του με τη γη στον Μυστρά, το μικρό του οινοποιείο και η συνεχής συγγραφική δραστηριότητα δείχνουν έναν άνθρωπο που αντιμετώπιζε τη γνώση, τον πολιτισμό και την ιστορική μνήμη ως αναπόσπαστα στοιχεία της δημόσιας προσφοράς, συνέχισε.
Είχα την τιμή και την τύχη να τον γνωρίσω προσωπικά, ανέφερε ο κ. Δένδιας. Μας συνέδεσε η μακρόχρονη γνωριμία του με τον πατέρα μου Σπύρο και υπήρξα πολλές φορές ευγνώμων αποδέκτης των συμβουλών και των παραινέσεών του. Η συμβουλή του ήταν πάντα πολύτιμη, όχι μόνο επειδή στηριζόταν σε μοναδική πολιτική εμπειρία, αλλά κυρίως επειδή διατυπωνόταν με ειλικρίνεια, νηφαλιότητα και πραγματικό ενδιαφέρον. Δεν προσπαθούσε να επιβάλει την άποψή του. Σε βοηθούσε να δεις καθαρότερα τα δεδομένα, να σταθμίσεις τις συνέπειες και να θυμηθείς ότι πίσω από κάθε πολιτική απόφαση υπάρχει η ευθύνη απέναντι στη χώρα.
Για εμένα, όπως και για πολλούς νεότερους της παράταξής μας, υπήρξε σημείο αναφοράς, εξήγησε ο κ. Δένδιας. Ένας άνθρωπος στον οποίο μπορούσες να απευθυνθείς όχι για να ακούσεις το ευχάριστο, αλλά το χρήσιμο και το αληθινό. Με την ευγένεια, τη νομική του σκέψη, την ιστορική του μνήμη και τη γνώση των θεσμών, μετέδιδε κάτι περισσότερο από συμβουλές: έναν τρόπο αντίληψης της πολιτικής ως ευθύνης, συνέπειας και υπηρεσίας.
Μια αντίληψη σύμφωνα με την οποία ο πολιτικός δεν κρίνεται μόνο από τις εκλογικές του επιτυχίες ή από τις θέσεις ευθύνης που αναλαμβάνει. Κρίνεται από το αν αφήνει πίσω του θεσμούς ισχυρότερους, από το αν συμβάλλει στον δημόσιο διάλογο με επιχειρήματα και από το αν οι επιλογές του μπορούν να αντέξουν στην κρίση της Ιστορίας, ανέφερε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας.
Αποχαιρετάμε έναν ευπατρίδη, έναν συνεπή κοινοβουλευτικό, έναν υπηρέτη της πατρίδας και της παράταξης, έναν άνθρωπο που κέρδισε τον σεβασμό φίλων και αντιπάλων. Προσωπικά αποχαιρετώ έναν πολύτιμο σύμβουλο και αγαπητό φίλο. Η απουσία του αφήνει κενό, αλλά η παρακαταθήκη του παραμένει ισχυρή: πολιτική με αρχές, πίστη στους θεσμούς, αφοσίωση στο εθνικό συμφέρον, σεβασμός στον αντίπαλο και διαρκής διάθεση προσφοράς. Αυτό είναι το αποτύπωμά του. Η μνήμη του θα συνοδεύει τη Νέα Δημοκρατία και τη δημόσια ζωή του τόπου, κατέληξε ο κ. Δένδιας.
