Το εφετινό καλοκαίρι στην Ευρώπη δείχνει ότι η κλιματική αλλαγή είναι εδώ και ότι όλο και συχνότερα θα βλέπουμε ακραία θερμοκρασιακά φαινόμενα, όπως τονίζει ο Κώστας Λαγουβάρδος, Μετεωρολόγος και Διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Ο ίδιος επισημαίνει ότι, όσο δεν περιορίζονται οι εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου, οι μεταβολές στο κλίμα θα γίνονται ολοένα εντονότερες.
Μιλώντας για τη διαχείριση των υδατικών πόρων στη χώρα μας, σημειώνει ότι η έλλειψη νερού δεν εξαρτάται μόνο από τη βροχή ή το χιόνι, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε αυτόν τον πολύτιμο φυσικό πόρο. Χρειάζεται να περιοριστούν οι απώλειες στα δίκτυα, να μειωθεί η κατανάλωση σε δραστηριότητες όπως η αγροτική παραγωγή και να ενισχυθεί η επαναχρησιμοποίηση του νερού.
Με λίγα λόγια, όπως αναφέρει, η βασική πρόκληση για την Ελλάδα αφορά τη διαθεσιμότητα, την εποχικότητα και τη βιώσιμη κατανομή ενός φυσικού πόρου που σταδιακά μειώνεται. Η γεωγραφική θέση της χώρας, σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή και την υψηλή εποχική ζήτηση, επιβάλλει την άμεση διαμόρφωση μιας βιώσιμης υδατικής πολιτικής.
Στην ερώτηση για το τεράστιο πρόβλημα ξηρασίας που ταλαιπωρεί φέτος την Ευρωπαϊκή Ήπειρο μετά από αρκετά χρόνια, ο Κώστας Λαγουβάρδος απαντά ότι η φετινή εικόνα συνδέεται με πολύ υψηλές θερμοκρασίες και παρατεταμένους, διαδοχικούς καύσωνες. Σε ορισμένες περιοχές της Δυτικής Ευρώπης το καλοκαίρι του 2026 ήταν το θερμότερο που έχει καταγραφεί ποτέ, ενώ η περίοδος αυτή συνοδεύτηκε από έλλειψη βροχοπτώσεων και ξηρασία, με επιπτώσεις και στην αγροτική παραγωγή.
Παρότι οι θερμοκρασίες έχουν πλέον επιστρέψει στα κανονικά και οι βροχές στα δυτικά της ηπείρου έχουν ξεκινήσει, το φετινό καλοκαίρι δείχνει ότι η κλιματική αλλαγή είναι εδώ και ότι ολοένα και συχνότερα θα βλέπουμε τέτοια ακραία θερμοκρασιακά φαινόμενα.
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του Κώστα Λαγουβάρδου και του Γ. Ψύλλια:
Ερ. Τι πρέπει να περιμένουμε κατά τη γνώμη σας τα επόμενα χρόνια σε σχέση με την κλιματική αλλαγή; Είναι πολύ άσχημα τα πράγματα;
Όσο δεν αντιμετωπίζουμε την αιτία που δημιουργεί την κλιματική αλλαγή, δηλαδή όσο δεν περιορίζουμε τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου, οι αλλαγές του κλίματος θα γίνονται ολοένα και πιο έντονες. Η θερμοκρασία θα συνεχίσει να ανεβαίνει σε όλες τις εποχές του χρόνου, τα καλοκαίρια θα γίνονται ακόμη πιο ζεστά, με πιο συχνούς και παρατεταμένους καύσωνες, ενώ τα χιόνια θα μειώνονται, διαταράσσοντας τον υδρολογικό κύκλο.
Την ίδια ώρα θα βιώνουμε όλο και πιο συχνά έντονα και ακραία καιρικά φαινόμενα, με σημαντικές συνέπειες στις ζωές και στις περιουσίες των πολιτών. Όπως λέει, όλα αυτά δεν είναι σενάρια, αλλά μια νέα πραγματικότητα που τη βιώνουμε ήδη.
Ωστόσο, δεν φαίνεται να υπάρχει ιδιαίτερη ευαισθητοποίηση και από την πλευρά κρατικών ή υπερκρατικών δομών και φορέων. Το αντίθετο, σημειώνει.
Η επιστημονική κοινότητα έχει εδώ και πολλά χρόνια εντοπίσει το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής και πρόσφατα έχει τονίσει την επιτάχυνση των αλλαγών μέσα στην τρέχουσα δεκαετία. Πλέον, οι επιστήμονες έχουν στα χέρια τους μεγάλο όγκο δεδομένων και μετρήσεων, στοιχεία που δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος.
Επομένως, όπως υπογραμμίζει, κανείς πλέον δεν μπορεί να πει ότι δεν γνωρίζουμε τι συμβαίνει με το κλίμα του πλανήτη μας. Δυστυχώς, όμως, ως κοινωνίες και κράτη δεν προχωράμε όσο γρήγορα χρειάζεται και τρέχουμε πίσω από την κλιματική αλλαγή.
Οι συγκεντρώσεις του διοξειδίου του άνθρακα και άλλων θερμοκηπικών αερίων αυξάνονται συνεχώς, όπως δείχνουν κάθε μήνα οι μετρήσεις σε όλο τον πλανήτη. Αν δεν περιοριστούν δραστικά, το πρόβλημα θα παραμένει και θα χειροτερεύει.
Ερ. Για την Ελλάδα και ιδιαίτερα για τη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου πώς βλέπετε ότι θα εξελιχθούν τα πράγματα; Τι εκτιμά η επιστημονική κοινότητα;
Πρόσφατες μελέτες που έχουν γίνει στο Αστεροσκοπείο δείχνουν ότι η θερμοκρασία στη χώρα μας έχει ήδη ανέβει κατά μέσον όρο 1,5 βαθμό τα τελευταία 30 χρόνια. Πρόκειται για μεγάλη αύξηση μέσα σε μόλις τρεις δεκαετίες.
Η αύξηση αυτή δεν είναι ομοιόμορφη σε όλη τη χώρα. Σε περιοχές μακριά από τη θάλασσα, όπως η Δυτική Μακεδονία, η άνοδος της θερμοκρασίας έχει ξεπεράσει τους 2 βαθμούς τα τελευταία 30 χρόνια, ενώ σε περιοχές κοντά στη θάλασσα, όπως οι Κυκλάδες και η Κρήτη, είναι 1 βαθμός.
Ταυτόχρονα, κυρίως λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας, καταγράφεται μείωση των χιονοπτώσεων και της χιονοκάλυψης στα ελληνικά βουνά, κάτι που διαταράσσει τον υδρολογικό κύκλο. Για τις επόμενες δεκαετίες, οι κλιματικές προβολές δείχνουν περαιτέρω άνοδο της θερμοκρασίας και επιπλέον μείωση της χιονοκάλυψης στη χώρα μας.
Ερ. Στη χώρα μας παρότι είχαμε καλύτερη υδρολογική περίοδο, τα ποτάμια και οι λίμνες έχουν και εφέτος σοβαρό πρόβλημα;
Μετά από δύο χρόνια περιορισμένων βροχοπτώσεων, η υδρολογική περίοδος 2025-2026 ήταν πλούσια σε βροχές, κυρίως στη Δυτική Ελλάδα, και αυτό έδωσε μια σημαντική «ανάσα» στα ποτάμια και στους ταμιευτήρες της χώρας. Ωστόσο, δεν πρέπει να υπάρξει εφησυχασμός.
Το πρόβλημα θα επανέλθει σύντομα αν η επόμενη υδρολογική χρονιά, που ξεκινά σε λίγο, φέρει περιορισμένες βροχοπτώσεις. Πέρα όμως από τις βροχές, όπως τονίζει, μειώνονται και οι χιονοπτώσεις, οι οποίες επίσης αποδίδουν σημαντικές ποσότητες νερού στους υδροφόρους ορίζοντες και στους ταμιευτήρες.
Το θέμα της έλλειψης νερού, σημειώνει, δεν εξαρτάται μόνο από τη βροχή ή το χιόνι, αλλά και από το πώς διαχειριζόμαστε αυτόν τον πολύτιμο φυσικό πόρο. Πρέπει να δούμε πώς θα περιοριστούν οι απώλειες στα δίκτυα, πώς θα μειωθεί η κατανάλωση σε δραστηριότητες όπως η αγροτική παραγωγή και πώς θα επαναχρησιμοποιηθεί το νερό.
Με λίγα λόγια, η βασική πρόκληση για την Ελλάδα αφορά τη διαθεσιμότητα, την εποχικότητα και τη βιώσιμη κατανομή ενός φυσικού πόρου που μειώνεται σταδιακά. Η γεωγραφική θέση της χώρας, σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή και την υψηλή εποχική ζήτηση, επιβάλλει την άμεση διαμόρφωση μιας βιώσιμης υδατικής πολιτικής.
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
