του ανταποκριτή μας Β.Λωλίδη
Με κλίμα βαθιάς κατάνυξης και έντονης ποντιακής παράδοσης γιορτάζεται σήμερα στην Πρασινάδα Δράμας η Μεταμόρφωση του Σωτήρος, στον ιερό βράχο του χωριού. Εκατοντάδες επισκέπτες και προσκυνητές από πολλές περιοχές της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης ανέβηκαν με ευλάβεια στην ιερά μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.
Σε έναν τόπο με έντονο συμβολισμό, ιστορικές μαρτυρίες και ξεχωριστή φυσική ομορφιά, οι προσκυνητές δεν βρέθηκαν εκεί μόνο για μία από τις σημαντικότερες εορτές της Ορθοδοξίας, αλλά και για να αναζητήσουν τις ρίζες τους, να ξαναφέρουν μνήμες στην επιφάνεια και να τιμήσουν τους Πόντιους προγόνους τους.
Η μονή, χτισμένη κυριολεκτικά πάνω σε επιβλητικό βράχο δίπλα στις καταπράσινες βουνοκορφές και τα βαθιά φαράγγια της περιοχής, δίνει την αίσθηση ότι αιωρείται ανάμεσα στη γη και τον ουρανό. Το τοπίο εντυπωσιάζει, ενώ προσφέρει ταυτόχρονα στον επισκέπτη μια ιδιαίτερη αίσθηση γαλήνης και πνευματικής ανάτασης.
Φέτος, στον ιερό αυτό τόπο φιλοξενούνται η θαυματουργή εικόνα και τα σεπτά λείψανα των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων της λίμνης Σεβαστείας του Πόντου. Η επίσημη υποδοχή των ιερών σεβασμάτων έγινε στις αρχές του μήνα μέσα σε ατμόσφαιρα συγκίνησης, με τους ήχους της ποντιακής λύρας και τη συμμετοχή τοπικών πολιτιστικών συλλόγων, αναδεικνύοντας τη βαθιά σύνδεση της Πρασινάδας με την αλησμόνητη πατρίδα του Πόντου.
Ανάμεσα στους λυράρηδες που συνόδευσαν την εικόνα και τα λείψανα ήταν ο γνωστός Πόντιος τραγουδιστής και λυράρης Κώστας Θεοδοσιάδης, με καταγωγή από την Πρασινάδα, ο οποίος θεωρείται από πολλούς ο «πατριάρχης» του ποντιακού τραγουδιού.
Μιλώντας, δεν έκρυψε τη συγκίνησή του για την αναγέννηση του ιερού τόπου μετά από χρόνια σιωπής. Όπως ανέφερε, «το μοναστήρι χάρη στους δραστήριους μοναχούς επαναλειτουργεί και αποτελεί έναν φάρο ιστορικής μνήμης και θρησκευτικής λατρείας».
Ο ίδιος υπογράμμισε πως, με τις ευλογίες, τη συνδρομή και την υποστήριξη του Σεβασμιωτάτου μητροπολίτη Δράμας κ. Δωροθέου, «ο ιερός βράχος της Πρασινάδας και η μονή ακτινοβολούν ξανά, διατηρώντας ζωντανές τις μνήμες και τις παραδόσεις των προγόνων που εγκατέλειψαν τον Πόντο αναζητώντας μια νέα πατρίδα», επισημαίνει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ.
Η ιστορία ενός βράχου που έγινε πνευματικό καταφύγιο
Η ιστορία της Πρασινάδας είναι δεμένη με τον ξεριζωμό των Ποντίων προσφύγων. Όταν οι κάτοικοι του χωριού Λιβάδια της Γαλίαινας Τραπεζούντας άφησαν την πατρογονική τους γη μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923, αναζήτησαν στη Δράμα μια νέα πατρίδα.
Επιλέγοντας την Πρασινάδα, αντίκρισαν έναν επιβλητικό βράχο που τους θύμισε έντονα τον βράχο της ιστορικής Μονής του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα, τον οποίο είχαν αφήσει πίσω στον Πόντο. Από τότε, ο τόπος απέκτησε για τους πρόσφυγες ξεχωριστό συμβολισμό, καθώς έγινε σημείο αναφοράς της μνήμης και της ταυτότητάς τους.
Η Πρασινάδα, χτισμένη στους πρόποδες του όρους Παγγαίου σε υψόμετρο 713 μέτρων, είναι ένας μικρός οικισμός με πολλές φυσικές ομορφιές, όπου παραπόταμοι του Νέστου διασχίζουν την περιοχή και τα νερά δίνουν ιδιαίτερο χαρακτήρα στο τοπίο. Οι κάτοικοί της, Πόντιοι πρόσφυγες από την περιοχή της Τραπεζούντας, αγωνίστηκαν κάτω από δύσκολες συνθήκες για να χτίσουν τη νέα τους ζωή.
Στην απογραφή του 1928 ο οικισμός αριθμούσε περίπου 350 κατοίκους, ενώ σήμερα οι μόνιμοι κάτοικοι δεν ξεπερνούν τους 45. Βρίσκεται βορειοανατολικά της Περιφερειακής Ενότητας Δράμας, σε απόσταση 61 χιλιομέτρων από την πόλη της Δράμας, και διοικητικά υπάγεται στον Δήμο Παρανεστίου.
Η διαδρομή προς τη μονή είναι εμπειρία από μόνη της. Δασωμένες πλαγιές, ανηφορικά περάσματα και η απόλυτη σιωπή του βουνού, που διακόπτεται από το θρόισμα των φύλλων, το κελάηδισμα των πουλιών και τον ήχο της φύσης, οδηγούν τον επισκέπτη σε έναν τόπο μοναδικής ομορφιάς.
Η λιτή μορφή της μονής εντάσσεται αρμονικά στο φυσικό περιβάλλον. Τα κελιά των μοναχών, η μικρή αυλή και το καθολικό αποπνέουν γαλήνη, ενώ από το ύψωμα η θέα προς τα δάση και τις χαράδρες δημιουργεί ένα σκηνικό που προκαλεί δέος.
Από το βυζαντινό παρελθόν στην αναγέννηση της μονής
Ο ιερός βράχος της Πρασινάδας είναι σημείο αναφοράς για τους κατοίκους, καθώς η σημερινή ιερά μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος χτίστηκε πάνω στα χαλάσματα παλαιότερου βυζαντινού μοναστηριού, που σύμφωνα με τις μαρτυρίες υπήρχε από το 485 μ.Χ. έως το 1204 μ.Χ. Η παράδοση αναφέρει ότι η παλιά μονή καταστράφηκε από τους Σταυροφόρους κατά την τέταρτη Σταυροφορία. Στην περιοχή βρέθηκαν λείψανα αγίων που μαρτύρησαν εκείνη την περίοδο, καθώς και σημαντικά εκκλησιαστικά ευρήματα.
Για πολλές δεκαετίες οι κάτοικοι διηγούνταν ιστορίες για ένα «ουράνιο φως» που εμφανιζόταν πάνω από τον βράχο. Από το 1990 και μετά, όνειρα και μαρτυρίες ανθρώπων ενίσχυσαν την πεποίθηση ότι ο τόπος αυτός έκρυβε μια ιδιαίτερη πνευματική σημασία.
Η αναστήλωση της μονής ήταν έργο ζωής για τον πρώην νομάρχη Δράμας Κωνσταντίνο Ευμοιρίδη, ο οποίος εκπλήρωσε το τάμα της μητέρας του. Όταν ξεκίνησαν οι εργασίες στον βράχο, αποκαλύφθηκαν τα θεμέλια της παλιάς μονής, ενώ βρέθηκε και η κάρα του τελευταίου ηγουμένου, η οποία, σύμφωνα με μαρτυρίες, ευωδίαζε. Τα εκκλησιαστικά σκεύη και τα νομίσματα που εντοπίστηκαν παραδόθηκαν στην Ιερά Μητρόπολη Δράμας.
Κάτοικοι της περιοχής, πριν ακόμη αρχίσει η ανέγερση του νέου μοναστηριού, μιλούσαν για όνειρα στα οποία ένας γέροντας τους έλεγε: «Ακόμη να χτίσετε το μοναστήρι μου;». Συγκλονιστική είναι και η μαρτυρία ανθρώπων που συμμετείχαν στην κατασκευή, οι οποίοι υποστήριξαν ότι είδαν μια μορφή γέροντα να εμφανίζεται στον χώρο της μονής.
Το 1993, ανήμερα της εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, τελέστηκε η πρώτη Θεία Λειτουργία στο νέο μοναστήρι, ύστερα από περίπου 800 χρόνια εγκατάλειψης. Το 1994 τέθηκε ο θεμέλιος λίθος του ναού στην κορυφή του βράχου και το 2007 έγιναν τα εγκαίνια, σηματοδοτώντας την αναγέννηση ενός σημαντικού πνευματικού φάρου της Μακεδονίας.
Ιδιαίτερα σημαντική στην ανέγερση και την ανάδειξη της ιεράς μονής ήταν η συμβολή του μακαριστού μητροπολίτη Δράμας κυρού Παύλου, ο οποίος, όπως είναι γνωστό, είχε ποντιακή καταγωγή και έφυγε αιφνίδια από τη ζωή στις 2 Μαΐου 2022, σε ηλικία 59 ετών.
Τα τελευταία χρόνια, η μονή συνεχίζει να αναγεννάται με τη στήριξη της Ιεράς Μητρόπολης Δράμας. Η εγκατάσταση δραστήριων μοναχών έδωσε ξανά ζωή στον χώρο, μετατρέποντάς τον σε πνευματικό καταφύγιο για κάθε επισκέπτη. Στον ιερό βράχο της Πρασινάδας, εκεί όπου η μνήμη του Πόντου συναντά την πίστη και η ιστορία αγγίζει το σήμερα, η Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος παραμένει ένα κρυμμένο στολίδι της ελληνικής γης, ένας τόπος ευλογίας, παράδοσης και ζωντανής ιστορικής μνήμης.
