Η ψηλάφηση στα κατοικίδια μπορεί να μετατραπεί σε μια απλή, αλλά ουσιαστική κίνηση πρόληψης, καθώς βοηθά στον έγκαιρο εντοπισμό ύποπτων μορφωμάτων και άλλων παθολογικών αλλοιώσεων σε σκύλους και γάτες.
Ποια σημεία χρειάζονται τη μεγαλύτερη προσοχή, τι πρέπει να αναζητούν οι κηδεμόνες και πότε χρειάζεται κτηνιατρική παρέμβαση;
Η τακτική ψηλάφηση του σώματος του κατοικιδίου μας έχει ζωτική σημασία
«Στην καθημερινή φροντίδα ενός σκύλου ή μιας γάτας, η αγάπη μας εκφράζεται συχνά με χάδια, αγκαλιές και παιχνίδια. Ωστόσο, πίσω από αυτή τη συναισθηματική σύνδεση κρύβεται ένα από τα ισχυρότερα διαγνωστικά εργαλεία πρόληψης που έχουμε στα χέρια μας: η τακτική ψηλάφηση του σώματος», τονίζει ο κτηνίατρος Κωνσταντίνος Αστήθας.
Εξηγεί ότι, όσο τα ζώα μεγαλώνουν, αυξάνονται οι πιθανότητες εμφάνισης νεοπλασιών και άλλων παθολογικών καταστάσεων. Η έγκαιρη παρατήρηση, πολλές φορές πριν ακόμη το ζώο δείξει πόνο ή αδιαθεσία, μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια πιο απλή θεραπευτική αντιμετώπιση και σε μια προχωρημένη, επικίνδυνη κατάσταση.
Μερικά λεπτά προσεκτικού ελέγχου την εβδομάδα αρκούν για να εντοπίσουμε εγκαίρως ύποπτες αλλαγές στο σώμα του κατοικιδίου μας και να προστατεύσουμε την υγεία του.
Οι λεμφαδένες αποτελούν σημαντικό μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος και οι μεταβολές στο μέγεθός τους μπορεί να αποτελούν ένδειξη προβλήματος
Μαστός και κοιλιακή χώρα: Ο έλεγχος των θηλυκών ζώων
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην περιοχή των μαστών, καθώς οι αλλοιώσεις που εντοπίζονται εκεί ενδέχεται να αποτελούν πρώιμες ενδείξεις νεοπλασιών.
Ο κτηνίατρος Κωνσταντίνος Αστήθας εξηγεί ποια σημεία πρέπει να ελέγχονται και ποιες αλλαγές δεν πρέπει να περνούν απαρατήρητες.
Σύμφωνα με τον κ. Αστήθα, στα θηλυκά σκυλιά και τις γάτες οι όγκοι του μαστού συγκαταλέγονται στις συχνότερες νεοπλασίες, ιδιαίτερα σε ζώα μεγαλύτερης ηλικίας που δεν έχουν στειρωθεί έγκαιρα.
Ο έλεγχος γίνεται με καθαρά και ήρεμα χέρια. Ξεκινάμε από τις θηλές κοντά στις μασχάλες και προχωράμε συμμετρικά προς τα πίσω, ακολουθώντας τις δύο σειρές των μαστών. Αναζητούμε μικρά, σκληρά οζίδια, ασυμμετρίες μεταξύ των μαστών, ευαισθησία στο άγγιγμα ή εκκρίσεις από τις θηλές.
Σε μια σκυλίτσα 10 ετών, η ανακάλυψη ενός μικρού, ανώδυνου οζιδίου κάτω από τη θηλή μπορεί να φαίνεται ασήμαντη, αναφέρει ο κτηνίατρος.
Ωστόσο, εάν διαγνωστεί έγκαιρα, η απλή αφαίρεσή του μπορεί να αποτρέψει την εξέλιξη σε χειρότερη κλινική εικόνα.
Άκρα και οστά: Αναζητώντας τα σημάδια του οστεοσαρκώματος
Οι αλλαγές στα άκρα και στα οστά αποτελούν ακόμη ένα πεδίο που απαιτεί προσοχή, ιδιαίτερα στα μεγαλόσωμα ζώα προχωρημένης ηλικίας.
«Τα ηλικιωμένα μεγαλόσωμα ζώα, όπως τα Golden Retrievers, τα Rottweiler και οι Γερμανικοί Ποιμενικοί, είναι ιδιαίτερα επιρρεπή σε σοβαρές παθήσεις των οστών, όπως το οστεοσάρκωμα», λέει ο κ. Αστήθας.
Συνεχίζει λέγοντας ότι ψηλαφίζουμε προσεκτικά τα πόδια, ξεκινώντας από τους ώμους και τα γόνατα και προχωρώντας προς τις αρθρώσεις, τους καρπούς και τους ταρσούς. Αυτό που αναζητούμε είναι οποιαδήποτε ασυμμετρία ή τοπική διόγκωση, με σκληρή υφή σαν πέτρα, που φαίνεται να συνδέεται σταθερά με το οστό.
Παράλληλα, προσέχουμε αν το ζώο δείχνει ενόχληση κατά την πίεση της περιοχής ή παρουσιάζει αιφνίδια, ήπια χωλότητα που επιμένει. Εάν παρατηρήσουμε, για παράδειγμα, ότι ο αριστερός καρπός του σκύλου μας είναι εμφανώς πιο διογκωμένος και σκληρός σε σύγκριση με τον δεξιό, δεν πρέπει να αποδώσουμε την αλλαγή απλώς σε αρθριτικά λόγω ηλικίας.
Ασυμμετρίες που δεν πρέπει να αγνοηθούν
Το κεφάλι και το κρανίο του κατοικιδίου μας πρέπει να παρουσιάζουν συμμετρία. Με την πάροδο της ηλικίας, διάφοροι τύποι όγκων, όπως τα σαρκώματα των οστών του κρανίου, οι όγκοι των σιελογόνων αδένων ή οι στοματικές νεοπλασίες, μπορούν να αναπτυχθούν χωρίς να γίνουν άμεσα αντιληπτοί.

Όπως περιγράφει ο κ. Αστήθας, χαϊδεύουμε συμμετρικά το κεφάλι, συγκρίνοντας την αριστερή και τη δεξιά πλευρά, στα ζυγωματικά τόξα, στη γνάθο και στην περιοχή γύρω από τα μάτια και τα αυτιά.
Ψάχνουμε για οποιαδήποτε προεξοχή, πρήξιμο στη γνάθο, δυσκολία στη μάσηση ή ασυμμετρία στο σχήμα του προσώπου.
Για παράδειγμα, ένα πρήξιμο στην κάτω γνάθο μιας μεγαλύτερης σε ηλικία γάτας μπορεί εύκολα να εκληφθεί ως απόστημα που οφείλεται σε κάποιο δόντι.
Λεμφαδένες: Το σύστημα συναγερμού του οργανισμού
Οι λεμφαδένες αποτελούν σημαντικό μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος και οι μεταβολές στο μέγεθός τους μπορεί να αποτελούν ένδειξη προβλήματος.
«Οι λεμφαδένες είναι οι φρουροί του ανοσοποιητικού συστήματος. Όταν υπάρχει φλεγμονή ή καρκίνος, όπως στην περίπτωση του λεμφώματος, μπορεί να διογκωθούν αισθητά», υπογραμμίζει ο κ. Αστήθας.

Για να προστατεύσουμε το κατοικίδιό μας, ψηλαφίζουμε τις βασικές περιοχές όπου εντοπίζονται επιφανειακοί λεμφαδένες: κάτω από τη γνάθο, στη συμβολή του λαιμού με το κεφάλι, μπροστά από τους ώμους, στις μασχάλες και πίσω από τα γόνατα των πίσω ποδιών. Αναζητούμε λεμφαδένες που έχουν διογκωθεί και έχουν αποκτήσει μέγεθος «μικρής μπάλας». Είναι σκληροί και συχνά ανώδυνοι, ξεπερνώντας το φυσιολογικό τους μέγεθος, το οποίο είναι συνήθως μικρό, περίπου όσο ένας σπόρος φασολιού.
Σε έναν σκύλο μέσης ή μεγαλύτερης ηλικίας, εάν οι λεμφαδένες κάτω από το σαγόνι είναι ιδιαίτερα διογκωμένοι και ελαστικοί, αυτό μπορεί να αποτελεί κλασική ένδειξη συστηματικού προβλήματος, όπως το λέμφωμα, και απαιτεί άμεση κτηνιατρική αξιολόγηση.
Γενικά μορφώματα και το ύπουλο μαστοκύττωμα
Εκτός από τις συγκεκριμένες ανατομικές περιοχές, ιδιαίτερη σημασία έχει και ο έλεγχος του δέρματος και του υποδόριου ιστού.
Ορισμένα μορφώματα, υπογραμμίζει ο κτηνίατρος, μπορεί να έχουν παραπλανητική εμφάνιση, γεγονός που καθιστά αναγκαία την περαιτέρω διερεύνησή τους. Στο δέρμα και στον υποδόριο ιστό των ηλικιωμένων ζώων εμφανίζονται συχνά διάφοροι σχηματισμοί.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το μαστοκύττωμα, ένας τύπος καρκίνου του δέρματος. Έχει χαρακτηριστεί ως ο «μεγάλος μιμητής», καθώς μπορεί να μοιάζει με μια απλή λιπώδη κύστη, μια μυρμηγκιά ή ακόμη και ένα τσίμπημα.
Αυτό που αναζητούμε, διευκρινίζει ο κ. Αστήθας, είναι οποιοδήποτε εξόγκωμα αλλάζει γρήγορα μέγεθος, κοκκινίζει, παρουσιάζει έλκος στην επιφάνειά του ή διογκώνεται ξαφνικά και στη συνέχεια υποχωρεί λόγω απελευθέρωσης ισταμίνης.
Από την ψηλάφηση στη διάγνωση: Κυτταρολογική εξέταση και βιοψία
Ο εντοπισμός ενός ύποπτου μορφώματος μέσω της ψηλάφησης αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα. Για να προσδιοριστεί η φύση του, απαιτούνται εξειδικευμένες εξετάσεις.
«Η ψηλάφηση είναι το πρώτο βήμα, αλλά δεν αρκεί για να δώσει οριστική διάγνωση. Κανένας κτηνίατρος δεν μπορεί να προσδιορίσει με βεβαιότητα τη φύση ενός μορφώματος μόνο κοιτάζοντάς το ή αγγίζοντάς το. Σε αυτό το σημείο έρχονται να συμβάλουν δύο κρίσιμα διαγνωστικά εργαλεία», καθιστά σαφές ο κ. Αστήθας, και αυτά είναι:
● Κυτταρολογική εξέταση (FNA – Fine Needle Aspiration)
Ο κτηνίατρος χρησιμοποιεί μια πολύ λεπτή βελόνα, με την οποία παρακεντά το μόρφωμα για να συλλέξει κύτταρα, τα οποία στη συνέχεια εξετάζονται στο μικροσκόπιο.
Πρόκειται για μια γρήγορη και συνήθως ανώδυνη διαδικασία, που δεν απαιτεί νάρκωση και μπορεί να συμβάλει στον άμεσο διαχωρισμό μιας καλοήθους μάζας, όπως ένα λιπώμα, από μια κακοήθη, όπως ένα μαστοκύττωμα.
● Βιοψία (Ιστολογική εξέταση)
Η ολική ή μερική αφαίρεση του μορφώματος, ή ενός τμήματός του, και η αποστολή του σε παθολογοανατομικό εργαστήριο.
Δίνει την τελική και ακριβή ταυτότητα του όγκου, προσδιορίζει τον βαθμό κακοήθειάς του και δείχνει εάν αφαιρέθηκε με «καθαρά όρια», συμβάλλοντας στην προστασία του ζώου από ενδεχόμενη υποτροπή.
Η πρόληψη σώζει ζωές
Τέλος, ο κ. Αστήθας λέει: «Η πρόληψη δεν είναι πολυτέλεια, αλλά είναι η κορυφαία πράξη φροντίδας. Αφιερώνοντας μόλις λίγα λεπτά την εβδομάδα για να χαϊδέψετε, να ελέγξετε και να ψηλαφήσετε το σώμα του ηλικιωμένου κατοικιδίου σας, γίνεστε ο πιο αποτελεσματικός σύμμαχος του κτηνιάτρου σας. Μια έγκαιρη παρατήρηση και μια άμεση κυτταρολογική εξέταση μπορούν αποδεδειγμένα να σώσουν ζωές».
Ο κτηνίατρος, Κωνσταντίνος Αστήθας
● Ο κ. Κωνσταντίνος Αστήθας είναι κτηνίατρος, απόφοιτος του Πανεπιστημίου Δασοτεχνίας της Σόφιας, με μεταπτυχιακό στην «Ηθική, Δίκαιο και Ευζωία των Ζώων».
Από το 2017 διαχειρίζεται παθολογικά και χειρουργικά περιστατικά.
Προσφέρει τις υπηρεσίες του στην Ελληνική Φιλοζωική Εταιρεία στο Κορωπί και στο ιδιωτικό του ιατρείο, PrimeVet στα Σπάτα.
Βιβλιογραφία
1. Withrow & MacEwen’s Small Animal Clinical Oncology (6th Edition). Stephen J. Withrow, David M. Vail, Rodney J. Page. Elsevier.
2. BSAVA Manual of Canine and Feline Oncology (3rd Edition). Jane Dobson, Danièla Hernández-Lóran. British Small Animal Veterinary Association, 2011.
3. Nelson, R. W., & Couto, C. G. (Internal Medicine of Small Animals, 6th Edition). Elsevier, 2019.
![]()
