Η Κυριακή μοιάζει με μέρα χαλάρωσης, όμως για πολλούς η ηρεμία του Σαββατοκύριακου αρχίζει να σβήνει από νωρίς το απόγευμα. Χωρίς να έχει μεσολαβήσει κάτι αρνητικό, μια ήπια νευρικότητα παίρνει τη θέση της ξενοιασιάς, με το βλέμμα να επιστρέφει στο ρολόι, στα mail που περιμένουν και στη Δευτέρα που πλησιάζει.
Αυτό το περίεργο σφίξιμο στο στομάχι λέγεται Sunday scaries και η επιστήμη δείχνει πως δεν είναι ιδέα μας, αλλά μια απολύτως φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού.
Η επιστημονική εξήγηση βρίσκεται στην κορτιζόλη, την κύρια ορμόνη του στρες. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος λειτουργεί καλύτερα όταν υπάρχει προβλεψιμότητα και σταθερός ρυθμός.
Στη διάρκεια του Σαββατοκύριακου τα επίπεδα της κορτιζόλης συνήθως πέφτουν και το σώμα χαλαρώνει. Όσο όμως πλησιάζει η Δευτέρα, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί νωρίτερα το σύστημα απόκρισης στο στρες, δηλαδή το fight-or-flight.
Από το απόγευμα της Κυριακής ξεκινά μια ασυνείδητη νοητική προετοιμασία για τις υποχρεώσεις της εβδομάδας, που πυροδοτεί την έκκριση κορτιζόλης και αδρεναλίνης. Το αποτέλεσμα είναι αυξημένοι καρδιακοί παλμοί, ρηχή αναπνοή και μια διάχυτη αίσθηση απειλής, χωρίς να υπάρχει πραγματικός κίνδυνος.
Παράλληλα, η ψυχολογία περιγράφει το φαινόμενο ως προκαταβολικό άγχος (anticipatory anxiety). Δεν αγχωνόμαστε για ό,τι συμβαίνει εκείνη τη στιγμή, αλλά για το τι πρόκειται να συμβεί. Είναι το τίμημα της ικανότητας του ανθρώπινου νου να κοιτάζει μπροστά και να σχεδιάζει.
Σύμφωνα με παλαιότερες αλλά ευρέως αναφερόμενες έρευνες από μεγάλες πλατφόρμες επαγγελματικών δικτύων, το 80% των εργαζομένων βιώνει συστηματικά αυτό το άγχος της Κυριακής. Έρευνα για λογαριασμό του βρετανικού Υπουργείου Υγείας (OHID) έδειξε ότι δύο στους τρεις ενήλικες υποφέρουν τακτικά από Sunday scaries, ενώ σε δημοσκόπηση 2.000 ενηλίκων ο μέσος άνθρωπος αγχώνεται 36 Κυριακές τον χρόνο.
Το άγχος δεν περιμένει το βράδυ για να εμφανιστεί. Μελέτες δείχνουν ότι κορυφώνεται νωρίς το απόγευμα της Κυριακής, με τις έρευνες να τοποθετούν ως μέση ώρα έναρξης τις 3:54 μ.μ. ή την έξαρση λίγο μετά τις 5:00 μ.μ. Μάλιστα, ένας στους πέντε ανθρώπους δηλώνει ότι το άγχος για τη Δευτέρα ξεκινά ήδη από το Σάββατο.
Έρευνα του Πανεπιστημίου του Έξετερ έδειξε ότι το άνοιγμα email εργασίας μέσα στο Σαββατοκύριακο και οι εκκρεμότητες της προηγούμενης εβδομάδας είναι οι βασικότεροι παράγοντες. Οι συμμετέχοντες αποδίδουν το φαινόμενο και σε άλλους λόγους:
* 36%: Άγχος για τον τεράστιο όγκο πραγμάτων που πρέπει να ολοκληρωθούν μέσα στην εβδομάδα.
* 33%: Αβεβαιότητα για το πώς θα κυλήσει η εβδομάδα.
* 28%: Γενικό στρες που συσσωρεύεται προτού καν ξεκινήσει η Δευτέρα.
Σύμφωνα με την American Academy of Sleep Medicine, περίπου το 33% των Gen Z και Millennials δυσκολεύεται να κοιμηθεί το βράδυ της Κυριακής σε σχέση με τις υπόλοιπες ημέρες. Άλλα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν στο Journal of Clinical Sleep Medicine ανεβάζουν στο 76% το ποσοστό όσων βιώνουν κάποιας μορφής αναστάτωση στον ύπνο την Κυριακή, ενώ το 35% των εργαζομένων αναφέρει σωματικά συμπτώματα, όπως πονοκεφάλους, μυϊκή τάση και έντονη κόπωση, με τις γυναίκες να έχουν 69% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν σωματική αντίδραση από τους άντρες.
* Πηγή: Vita
