Η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή και τα ηθικά, νομικά και κοινωνικά ζητήματα που τη συνοδεύουν βρέθηκαν στο επίκεντρο διεθνούς συνεδρίου, το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 23 και 24 Οκτωβρίου στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιοηθικής 2026. Στις εργασίες συμμετείχαν επιστήμονες, πανεπιστημιακοί, νομικοί και εκπρόσωποι της πολιτείας και της κοινωνίας των πολιτών.
Το συνέδριο διοργανώθηκε από το Ελληνικό Κλιμάκιο του International Chair in Bioethics (WMA Cooperative Center) του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ και την Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής. Θεσμικοί συνδιοργανωτές ήταν το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και Τεχνοηθικής, το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Βιοηθικής, Τεχνοηθικής και Δικαίου και το Ερευνητικό Κέντρο Βιοπολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου.
Μεταξύ άλλων, εξετάστηκαν το καθεστώς και η προστασία του ανθρώπινου εμβρύου, η διαχείριση των πλεοναζόντων εμβρύων, η κρυοσυντήρηση γενετικού υλικού, η δωρεά γαμετών, η παρένθετη μητρότητα, η διατήρηση της γονιμότητας και η ογκογονιμότητα.
Μεγάλο μέρος των εργασιών αφιερώθηκε στην υπογεννητικότητα και τη δημογραφική γήρανση, δύο ζητήματα που απασχολούν έντονα την Ελλάδα και την Ευρώπη.
Στη συζήτηση με τη συμμετοχή της υφυπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Έλενας Ράπτη, και εκπροσώπων της πολιτείας και της αυτοδιοίκησης επισημάνθηκε ότι η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή μπορεί να βοηθήσει ανθρώπους με προβλήματα γονιμότητας, δεν μπορεί όμως να δώσει από μόνη της λύση στο δημογραφικό πρόβλημα. Για την αντιμετώπισή του απαιτούνται ευρύτερες πολιτικές για την οικογένεια, την εργασία, τη στέγαση, την υγεία και την κοινωνική προστασία.
Η συζήτηση ανέδειξε την ανάγκη συνδυασμού της επιστημονικής προόδου με την κοινωνική δικαιοσύνη, την ισότιμη πρόσβαση στην περίθαλψη και τον σεβασμό στην ελευθερία των αναπαραγωγικών επιλογών.
Εκτενής ήταν επίσης η συζήτηση για τα ηλικιακά όρια στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Η δικηγόρος Ειρήνη Αψοκάρδου παρουσίασε την προσωπική της εμπειρία, λέγοντας ότι απέκτησε το πρώτο της παιδί μετά από εμβρυομεταφορά που πραγματοποιήθηκε λίγο πριν από τη συμπλήρωση του προβλεπόμενου ηλικιακού ορίου. Όπως ανέφερε, επιθυμεί να αποκτήσει και δεύτερο παιδί, καθώς διαθέτει κρυοσυντηρημένα έμβρυα, και προτίθεται να εξαντλήσει κάθε νόμιμο μέσο για την επίτευξη του στόχου της.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Δημοσιολόγων και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Βασίλειος Τζέμος, έθεσε το ζήτημα της συνταγματικότητας του ηλικιακού περιορισμού, σημειώνοντας ότι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενδέχεται να τίθεται θέμα δυσανάλογου περιορισμού της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας. Στη συζήτηση εξετάστηκε, επίσης, η διαφορετική αντιμετώπιση ανδρών και γυναικών ως προς τα ηλικιακά όρια.
Ο γυναικολόγος και γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής, Κωνσταντίνος Πάντος, υπογράμμισε την ανάγκη να συνδυάζεται η επιστημονική ασφάλεια με την εξατομικευμένη εξέταση κάθε περίπτωσης, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε ανθρώπου.
Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν με την ανακοίνωση της «Διακήρυξης της Μεσογείου για τη Βιοηθική της Εξέλιξης και της Ζωής».
Η Διακήρυξη της Μεσογείου για τη Βιοηθική της Εξέλιξης και της Ζωής, που περιλαμβάνει δώδεκα σημεία, θέτει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια ως βασική αρχή κάθε τεχνολογικής και ιατρικής εξέλιξης. Παράλληλα, αναγνωρίζει την υπογονιμότητα ως ζήτημα υγείας και ισότητας και υπογραμμίζει ότι η πρόσβαση, η ποιότητα της περίθαλψης και η πλήρης ενημέρωση είναι ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης.
