Οι αμερικανικές δυνάμεις αναμένεται να αποχωρήσουν από τις τελευταίες βάσεις τους στο Ιράκ έως αύριο Τετάρτη, σε μια κίνηση που το Ιράν και οι σύμμαχοί του παρουσιάζουν ως νίκη. Στη χώρα, όπου 4.500 Αμερικανοί έχουν χάσει τη ζωή τους σε περισσότερα από δύο δεκαετίες πολέμου, η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων αλλάζει ξανά τις ισορροπίες.
Ιρακινοί ειδικοί ασφαλείας εκτιμούν ότι η συμφωνία, η οποία υπογράφηκε επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν και τίθεται σε εφαρμογή την ώρα που η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ πολεμά εναντίον του Ιράν, μπορεί να αφήσει χώρο δράσης για την Τεχεράνη και τους συμμάχους της. Την ίδια στιγμή, ενδέχεται να επιτρέψει και σε άλλους αντιπάλους των ΗΠΑ, όπως το Ισλαμικό Κράτος, να ανακάμψουν.
«Το Ιράν θα ωφεληθεί στρατηγικά από την αποχώρηση του συνασπισμού διότι θα εξαλειφθεί η στρατιωτική παρουσία η οποία επί χρόνια αποτελούσε αντίβαρο στην επιρροή της Τεχεράνης στο Ιράκ», δήλωσε ο Τζάσιμ αλ Μπαχάντλι, Ιρακινός αναλυτής που ειδικεύεται στη μελέτη ένοπλων σιιτικών ομάδων που συντάσσονται με το Ιράν.
Ο ίδιος προέβλεψε ότι οι φιλοϊρανικές παραστρατιωτικές ομάδες θα εμφανίσουν την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων ως νίκη του κινήματός τους, ενώ παράλληλα θα επιδιώξουν να εκμεταλλευθούν αυτή τη δυναμική για να αποκτήσουν μεγαλύτερη επιρροή στη λήψη αποφάσεων για την ασφάλεια και την πολιτική.
Ο Αμπού Μοζτάμπα αλ Γιάσιρι, διοικητής της Ισλαμικής Αντίστασης στο Ιράκ, ενός συνασπισμού φιλοϊρανικών ένοπλων ομάδων, χαρακτήρισε την αποχώρηση των ΗΠΑ «ιστορική νίκη για τις ομάδες της ιρακινής ισλαμικής αντίστασης και τους έντιμους Ιρακινούς και συντριπτική ήττα για τα αμερικανικά σχέδια».
«Στις 30 Σεπτεμβρίου θα γιορτάσομε το κλείσιμο μιας μαύρης σελίδας στην ιστορία του Ιράκ και την αποτυχία των δυνάμεων κατοχής να επιβάλουν τη βούλησή της στη χώρα μας», τόνισε μιλώντας στο Reuters. «Το Ιράκ απέδειξε ότι η κυριαρχία του δεν μπορεί να διασφαλιστεί από ξένες δυνάμεις, αλλά από την αντίσταση και τη βούληση του λαού του», πρόσθεσε.
Δεν είναι έτοιμο
Αν και η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων είναι ιδιαίτερα δημοφιλής μεταξύ των Ιρακινών, υπάρχουν και όσοι εκφράζουν ανησυχία για την ισχύ των φιλοϊρανικών ομάδων και λένε ότι η κίνηση γίνεται πρόωρα.
«Πιστεύουμε ότι το Ιράκ δεν είναι εντελώς έτοιμο να αναλάβει μόνο του την ευθύνη για την ασφάλειά του αυτή τη στιγμή», σχολίασε ο Αμπντουλράχμαν αλ Ζομπάι, σουνίτης φύλαρχος στη Φαλούτζα, που ήταν κάποτε προπύργιο της αντίστασης κατά των ΗΠΑ.
«Όλοι οι Ιρακινοί επιδιώκουν την πλήρη κυριαρχία και κανένας δεν θα το αμφισβητούσε αυτό. Ωστόσο, πιστεύω ότι αυτό που φοβούνται όλοι οι Ιρακινοί είναι ο τρόπος με τον οποίο αποχωρεί (ο συνασπισμός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ) και η δημιουργία ενός κενού», εκτίμησε.
Οι αμερικανικές δυνάμεις εισέβαλαν στο Ιράκ το 2003 για να ανατρέψουν τον Σαντάμ Χουσέιν και στη συνέχεια κατέλαβαν τη χώρα και εγκατέστησαν μια υπό σιιτική ηγεσία κυβέρνηση, ενώ πολέμησαν επί χρόνια κατά της ιρακινής αντίστασης, προτού αποσυρθούν στο τέλος του 2011.
Επέστρεψαν στο Ιράκ λιγότερα από τρία χρόνια αργότερα για να βοηθήσουν τις ιρακινές δυνάμεις να αντιμετωπίσουν τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους που είχαν καταλάβει μεγάλες περιοχές της χώρας, αλλά και της γειτονικής Συρίας. Οι συγκρούσεις μαίνονταν από το 2014 έως το 2017.
Περίπου διπλάσιος αριθμός Αμερικανών σκοτώθηκαν στο πλαίσιο της «Επιχείρηση Ιρακινή Ελευθερία» σε σχέση με τον πόλεμο που μαίνονταν το ίδιο διάστημα στο Αφγανιστάν. Οι αμερικανικές δυνάμεις αποσύρθηκαν αιφνιδιαστικά από το Αφγανιστάν το 2021.
Τα τελευταία χρόνια το Ιράκ ήταν η μοναδική χώρα που διατήρησε στενούς πολιτικούς και στρατιωτικούς δεσμούς τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με το Ιράν, ενώ το ιρακινό έδαφος χρησιμοποιήθηκε συχνά για πλήγματα και επιθέσεις εναντίον των εχθρών και των δύο πλευρών: οι ΗΠΑ σκότωσαν τον ανώτερο Ιρανό διοικητή Κασέμ Σολεϊμανί το 2020 σε πλήγμα που εξαπέλυσαν στο αεροδρόμιο της Βαγδάτης, ενώ σύμμαχοι του Ιράν εξαπέλυσαν επανειλημμένα επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων, για κάποιες από τις οποίες υπήρξαν αντίποινα από τις ΗΠΑ.
Μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν τον Φεβρουάριο, 7 από τους 18 Αμερικανούς στρατιωτικούς που έχουν σκοτωθεί στη σύγκρουση έχασαν τη ζωή τους στο Ιράκ.
Νίκη για τον άξονα του Ιράν
Το Ιράν, που δηλώνει ότι απώτερος στόχος του είναι να αναγκάσει τις αμερικανικές δυνάμεις να αποχωρήσουν από ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, παρουσιάζει την αποχώρηση των ΗΠΑ από το Ιράκ ως νίκη για τον «άξονα της αντίστασης» – το δίκτυο των συμμαχικών του ένοπλων ομάδων σε όλη την περιοχή.
«Μόνιμη ασφάλεια θα επικρατήσει στο Ιράκ» μόλις οι Αμερικανοί αποχωρήσουν από τη χώρα και την περιοχή, δήλωσε χθες Δευτέρα ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου Αμίρ Χαγιάτ Μοκαντάμ.
Το Ιράν «χαιρετίζει την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από το Ιράκ και αναμφισβήτητα θα την υποστηρίξει», πρόσθεσε. «Οι ομάδες αντίστασης αναλαμβάνουν δράση, κάποιες φορές στοχοθετώντας και αντιμετωπίζοντας αμερικανικά στρατεύματα», σημείωσε.
Αναβίωση του Ισλαμικού Κράτους;
Κάποιοι Ιρακινοί αξιωματούχοι, τόσο κυβερνητικοί όσο και από την ημιαυτόνομη περιοχή του Ιρακινού Κουρδιστάν, εκτιμούν ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ κινδυνεύει να ευνοήσει την αναβίωση του ΙΚ, το οποίο, αν και έχασε το χαλιφάτο του, διατηρεί πυρήνες μαχητών εν υπνώσει.
Στο απόγειό της η τζιχαντιστική οργάνωση έλεγχε το ένα τρίτο του Ιράκ και σκότωσε χιλιάδες ανθρώπους.
Η απουσία πληροφοριών από τις ΗΠΑ, επιμελητειακής υποστήριξης και drones θα προσφέρουν ευκαιρία στο ΙΚ να ανασυνταχθεί, δήλωσε ο Κούρδος διοικητής Σιρουάν Μπαρζανί.
«Επί περισσότερες από δύο εβδομάδες παρατηρούμε κινήσεις των πυρήνων εν υπνώσει του ΙΚ μετά την ανακοίνωση από κυβερνητικά μέσα ενημέρωσης ότι έως το τέλος Σεπτεμβρίου θα αποχωρήσει επισήμως από το Ιράκ ο διεθνής συνασπισμός», πρόσθεσε. «Αυτό έχει ενισχύσει, κατά τη γνώμη μου, το ηθικό» των μαχητών του ΙΚ.
Οι ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας επεσήμαναν ότι πυρήνας του ΙΚ σχεδιάζει να εξαπολύσει επιθέσεις αυτοκτονίας που θα συμπέσουν με την αποχώρηση. Το σχέδιο αυτό ενισχύει τις ανησυχίες ότι η τζιχαντιστική οργάνωση εξακολουθεί να είναι σε θέση να εκμεταλλεύεται τα κενά ασφαλείας παρά τα χρόνια στρατιωτικών αποτυχιών, δήλωσαν τέσσερις Ιρακινοί αξιωματούχοι ασφαλείας και στρατού.
Το ΙΚ «επιδιώκει να στείλει ένα μήνυμα ότι είναι ακόμη ισχυρό και ικανό να εξαπολύσει αιματηρές επιθέσεις», δήλωσε ο στρατηγός Χάλιντ αλ Μπαγιάτι, ανώτερος αξιωματούχος ασφαλείας στο Κιρκούκ.
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
