Η ευημερία δεν αποτυπώνεται μόνο στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ). Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που αναδεικνύεται από τις πρακτικές χωρών και κυβερνήσεων που επιχειρούν να μετρήσουν τι σημαίνει πραγματικά μια αξιοπρεπής ζωή.
Όταν οι πολίτες απαντούν σε δημοσκοπήσεις για το τι έχει σημασία για τους ίδιους, οι απαντήσεις σε όλο τον κόσμο μοιάζουν μεταξύ τους: υγεία, αξιοπρεπής και προσιτή στέγαση, επαρκές εισόδημα για να ζουν με αξιοπρέπεια και χρόνος με τους ανθρώπους που αγαπούν. Οι λέξεις Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν δεν εμφανίζονται πουθενά.
Η πρώην πρωθυπουργός της Ισλανδίας Κατρίν Τζακομπσντότιρ και η πρώην πρωθυπουργός της Σκωτίας Νίκολα Στέρτζον έγραψαν στο ΤΙΜΕ για την ευημερία, υποστηρίζοντας ότι οι απαντήσεις των πολιτών στις δημοσκοπήσεις δεν είναι αφηρημένες φιλοδοξίες, αλλά οι προϋποθέσεις για μια αξιοπρεπή ζωή, όπως δείχνουν και άλλες μελέτες.
Κανένα από αυτά τα στοιχεία δεν αποτυπώνεται στον αριθμό που χρησιμοποιούν οικονομολόγοι και κυβερνήσεις για να μετρούν την επιτυχία μιας χώρας: το ΑΕΠ. Πρόκειται για τον δείκτη που αξιολογεί την οικονομική ανάπτυξη.
Το ΑΕΠ αυξάνεται ακόμη και όταν υλοτομείται ένα δάσος ή όταν καθαρίζεται μια πετρελαιοκηλίδα. Μπορεί επίσης να ενισχύεται από την οικονομική κερδοσκοπία, όμως δεν περιγράφει τη φροντίδα που προσφέρει ένας γονιός στο παιδί του, τη φροντίδα ενός παιδιού σε ηλικιωμένο γονέα ή την προστασία του περιβάλλοντος.
Δεν αποτυπώνει επίσης το γεγονός ότι μια γυναίκα περπατά στον δρόμο τη νύχτα χωρίς να φοβάται, ούτε αν οι πολίτες ψηφίζουν επειδή εμπιστεύονται τους θεσμούς. Δεν δείχνει αν ο ασθενής έχει άμεση πρόσβαση σε γιατρό ή αν χρειάζεται να περιμένει μήνες.
Ο ΟΗΕ έχει δημιουργήσει το Πλαίσιο Πέρα από το ΑΕΠ και καλεί τις κυβερνήσεις να το υιοθετήσουν. Στόχος δεν είναι μόνο να δημοσιεύονται στατιστικά στοιχεία, αλλά να διαμορφώνονται οι προϋπολογισμοί με άξονα την ευημερία και να αξιολογούνται οι πολιτικές με αποδείξεις ότι η ζωή των ανθρώπων βελτιώνεται πραγματικά.
Πριν από οκτώ χρόνια, οι Στέρτζον και Τζακομπσντότιρ, μαζί με την τότε πρωθυπουργό της Νέας Ζηλανδίας Τζασίντα Άρντερν, ίδρυσαν την εταιρική σχέση Ευημερίας και Οικονομίας Κυβερνήσεων. Σε αυτήν προσχώρησαν η Ουαλία και η Φινλανδία, ενώ ο Καναδάς συμμετέχει ενεργά.
Οι κυβερνήσεις μοιράστηκαν πρακτικά μαθήματα για την ανάπτυξη εθνικών δεικτών ευημερίας, την ενσωμάτωσή τους στη λήψη αποφάσεων και τη διασφάλιση ότι η οικονομική πολιτική λαμβάνει υπόψη τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά αποτελέσματα μαζί με τα οικονομικά.
Στην Ισλανδία, που εισήγαγε 39 δείκτες για την ευημερία, επεκτάθηκε η γονική άδεια στους 12 μήνες. Όπως λέει η Τζακομπσντότιρ, έτσι αναγνωρίστηκε ότι η φροντίδα, η οικογενειακή ζωή, η ισότητα των φύλων και η οικονομία συνδέονται άρρηκτα και ότι ο χρόνος των πατέρων με τα παιδιά τους αξίζει να προστατευτεί.
Στη Σκωτία, εισήχθη Παρατηρητήριο Οικονομίας της Ευημερίας και εφαρμόστηκαν μέτρα όπως ο διπλασιασμός της προσχολικής εκπαίδευσης, ένα Baby Box για την εξίσωση των ξεκινημάτων των παιδιών στη ζωή και επιδόματα παιδιού για την καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας.
Παράλληλα, προωθήθηκε η Κοινοτική Οικοδόμηση Πλούτου, ώστε οι δημόσιες δαπάνες, η γη και τα περιουσιακά στοιχεία να δημιουργούν διαρκή αξία σε τοπικό επίπεδο.
Στέρτζον και Τζακομπσντότιρ αναγνωρίζουν ότι οι αλλαγές στα οικονομικά συστήματα χρειάζονται χρόνο, όμως τονίζουν πως η πρόοδος ξεκινά με την αλλαγή. Συμφωνούν επίσης ότι η μέτρηση όσων έχουν σημασία είναι μόνο η αρχή.
Οι δείκτες για την ευημερία πρέπει να επηρεάζουν τους προϋπολογισμούς, τις πολιτικές αποφάσεις και τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις λογοδοτούν. Τα νομικά συστήματα, όπως σημειώνουν, πρέπει επίσης να το στηρίζουν αυτό.
Υπάρχουν και άλλες κοινωνίες που οργανώνουν την ανάπτυξή τους γύρω από την ευημερία. Το Μπουτάν το υποστηρίζει εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια με το πλαίσιο της Ακαθάριστης Εθνικής Ευτυχίας, που επικεντρώνεται σε εννέα διαστάσεις, μεταξύ των οποίων το βιοτικό επίπεδο, η υγεία, η εκπαίδευση και η οικολογική ποικιλομορφία.
Η Μαλαισία εισήγαγε έναν νέο οδικό χάρτη που ενσωματώνει τη δημόσια υγεία, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την οικονομική ανθεκτικότητα. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Πλανητική Υγεία αντικαθιστά τη βραχυπρόθεσμη ιδέα της απόδοσης των επενδύσεων με μια απόδοση των αξιών.
Πολλές αυτόχθονες κοινότητες έχουν επίσης αναπτυχθεί γύρω από την έννοια της ευημερίας. Οι πρώην πρωθυπουργοί της Ισλανδίας και της Σκωτίας υπενθυμίζουν ότι η ιδέα του ευ ζην προέρχεται από τους λαούς Κέτσουα των Άνδεων και έχει ενταχθεί στα συντάγματα του Ισημερινού και της Βολιβίας από το 2008.
Επίσης, ο προϋπολογισμός ευημερίας της Αοτεαρόα της Νέας Ζηλανδίας βασίζεται στην ιδέα των Μαορί για διαγενεακή ευημερία.
Αυτές οι ιδέες μπορεί να ακούγονται περιθωριακές, όμως σταδιακά μετακινούνται στην κυρίαρχη οικονομική πολιτική. Η έκθεση-ορόσημο του ΟΗΕ για το Πλαίσιο Πέρα από το ΑΕΠ προτείνει έναν πίνακα ελέγχου 31 δεικτών, οι οποίοι θα τοποθετηθούν παράλληλα με το ΑΕΠ, μαζί με συστάσεις για κυβερνήσεις, επιχειρήσεις, ακαδημαϊκούς και την κοινωνία των πολιτών.
Ήδη στη Γενεύη δημιουργήθηκε ένας οδικός χάρτης για την εξάλειψη της φτώχειας που δεν θα βασίζεται στην ατελείωτη ανάπτυξη. Περισσότεροι από 400 συνεισφέροντες, από κυβερνήσεις, συνδικάτα, κοινωνικά κινήματα, υπηρεσίες του ΟΗΕ και πανεπιστήμια, καθόρισαν μέτρα που ήδη λειτουργούν σε διαφορετικά μέρη.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η κοινωνική προστασία και φροντίδα, η φορολογία, οι καθολικές βασικές υπηρεσίες, τα δικαιώματα της φύσης και η διακυβέρνηση του εμπορίου, του χρέους και των οικονομικών.
Ωστόσο, όπως υπογραμμίζεται, χρειάζεται δράση. Οι κυβερνήσεις συνήθως συμφωνούν, αλλά στην πράξη κινούνται πολύ αργά, ενώ οι νέοι δείκτες από μόνοι τους δεν αρκούν.
Πρέπει να ξεριζωθεί η βαθιά πεποίθηση ότι η ανάπτυξη πρέπει να επιδιώκεται με κάθε κόστος. Η λογική αυτή υπάρχει παντού, από τον τρόπο με τον οποίο οι πιστωτικοί οργανισμοί αξιολογούν το χρέος μιας χώρας έως τον τρόπο με τον οποίο τα υπουργεία οικονομικών θεωρούν έναν προϋπολογισμό υπεύθυνο και τη σχεδόν αδιαμφισβήτητη υπόθεση ότι όσο περισσότερο, τόσο καλύτερα.
Οι Κατρίν Τζακομπσντότιρ και Νίκολα Στέρτζον το θέτουν ξεκάθαρα: ο δρόμος προς την ευημερία δεν περνά από περαιτέρω συναίνεση, αλλά από περισσότερους πρώιμους υιοθετητές, δηλαδή χώρες πρόθυμες να εφαρμόσουν πιλοτικά και να μοιραστούν με ειλικρίνεια όσα μαθαίνουν, με τη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών, των επιχειρήσεων και του ΟΗΕ.
Οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης του 2015 ζητούν από κάθε χώρα να διατηρήσει την οικονομική ανάπτυξη ανά άτομο. Καθώς οι κυβερνήσεις αρχίζουν να σχεδιάζουν ό,τι θα ακολουθήσει, υπάρχει η ευκαιρία να αλλάξουν οι οδηγίες και να υιοθετηθεί μια διαφορετική προσέγγιση.
Οι δύο πρώην πρωθυπουργοί τονίζουν επίσης ότι ευθύνη κάθε ηγέτη είναι να διασφαλίσει την ευημερία και την ασφάλεια του λαού του. Για να συμβεί αυτό, πρέπει να ξεπεραστεί το ΑΕΠ και να τεθεί στο επίκεντρο ό,τι πραγματικά έχει σημασία.
Πηγή περιεχομένου: in.gr
