Η Ευρωπαϊκή Ένωση βάζει φρένο στους αβάσιμους πράσινους ισχυρισμούς που εμφανίζονται σε προϊόντα και υπηρεσίες, επιχειρώντας να περιορίσει το greenwashing.
Μετά από χρόνια προετοιμασίας ενός συστήματος δύο σκέλων για την προστασία των καταναλωτών, στις Βρυξέλλες προχώρησαν το 2024 σε κανόνα που εμποδίζει τις εταιρείες να παραπλανούν με ισχυρισμούς ότι όσα προσφέρουν είναι καλά για τον πλανήτη.
Από τις 27 Σεπτεμβρίου, οι εταιρείες δεν θα μπορούν πλέον να διαθέτουν προϊόντα με αόριστες και γενικές διατυπώσεις όπως πράσινο, φιλικό προς το περιβάλλον ή κλιματικά ουδέτερο.
Για παράδειγμα, οι αεροπορικές εταιρείες δεν θα μπορούν να προβάλλουν μια πτήση ως ουδέτερη στον άνθρακα, ενώ μια εταιρεία καλλυντικών δεν θα πρέπει να υποστηρίζει ότι το αντηλιακό της δεν θα βλάψει τους κοραλλιογενείς υφάλους, αν δεν υπάρχουν στοιχεία που να το αποδεικνύουν.
Η Οδηγία για την Ενδυνάμωση των Καταναλωτών για την Πράσινη Μετάβαση, όπως ονομάζεται ο νόμος, είναι το πρώτο μέρος της διττής προσπάθειας της ΕΕ απέναντι στους ατεκμηρίωτους πράσινους ισχυρισμούς και φέρνει επίσης τις περιβαλλοντικές ετικέτες υπό αυστηρότερο έλεγχο.
Η αντιμετώπιση του greenwashing είναι βασικός στόχος της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, όμως η συγκυρία για τον νέο νόμο είναι πολιτικά άβολη, καθώς οι Βρυξέλλες περιορίζουν την ατζέντα βιωσιμότητας για να μειώσουν τη γραφειοκρατία στις επιχειρήσεις στο όνομα της ανταγωνιστικότητας.
Ο νόμος αναμένεται να βοηθήσει τους καταναλωτές να κάνουν πιο ενημερωμένες επιλογές, μπλοκάροντας αόριστους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς που οι εταιρείες δεν μπορούν να τεκμηριώσουν.
«Στόχος όλων αυτών των αλλαγών είναι να διασφαλιστεί ότι οι καταναλωτές δεν παραπλανώνται από το μάρκετινγκ και μπορούν να διακρίνουν τα πραγματικά βιώσιμα προϊόντα από το greenwashing», δήλωσε η Patrycja Gautier, επικεφαλής για τα δικαιώματα των καταναλωτών στην ευρωπαϊκή οργάνωση καταναλωτών BEUC.
Μέχρι εδώ, όλα καλά. Αλλά τι γίνεται με το δεύτερο σκέλος του πακέτου της ΕΕ κατά του greenwashing;
Σύμφωνα με το Politico, η Οδηγία για τους Πράσινους Ισχυρισμούς είχε στόχο να συμπληρώσει τον πρώτο νόμο κατά του greenwashing, δίνοντας στις εταιρείες κατευθύνσεις για το πώς θα παρέχουν τεκμήρια.
Όμως δεν έφτασε ποτέ να εφαρμοστεί.
Η προτεινόμενη νομοθεσία μπήκε στο συρτάρι τον Ιούνιο του 2025, ύστερα από μεγάλη διαφωνία ανάμεσα στην Επιτροπή και τις κυβερνήσεις της ΕΕ για τις υπερβολικές υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων που θα βάρυναν τις επιχειρήσεις.
Έτσι, η ΕΕ μένει με ένα σύστημα που λέει στις εταιρείες τι δεν μπορούν να ισχυρίζονται για τα προϊόντα τους, χωρίς όμως να δίνει σαφή εξήγηση για το τι θεωρείται θεμιτός περιβαλλοντικός ισχυρισμός.
«Είναι κρίμα που χάσαμε την ευκαιρία όχι μόνο να αποτρέψουμε την παραπλάνηση των καταναλωτών μέσω της υποχρεωτικής επισήμανσης, αλλά και να βάλουμε τέλος στη ζούγκλα των πρόσθετων, εθελοντικών και συχνά αρκετά αυθαίρετων περιβαλλοντικών ισχυρισμών», δήλωσε η Anna Cavazzini, ευρωβουλευτής της ομάδας των Πρασίνων και πρόεδρος της επιτροπής εσωτερικής αγοράς του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
«Θα μπορούσαμε να είχαμε εξισώσει τους όρους ανταγωνισμού για εκείνες τις εταιρείες που βρίσκονται καθ’ οδόν προς βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα», πρόσθεσε.
Ο νόμος που τίθεται σε ισχύ τον Σεπτέμβριο στοχεύει επίσης να περιορίσει τη ζούγκλα των πράσινων σημάτων που κυκλοφορούν στην αγορά για προϊόντα όπως θαλασσινά, καφέ ή χαρτί, επιτρέποντας μόνο σήματα βιωσιμότητας που διαχειρίζονται δημόσιες αρχές ή στηρίζονται σε συστήματα πιστοποίησης.
Οι εταιρείες θα πρέπει επίσης να δίνουν στους καταναλωτές σαφέστερες πληροφορίες για την ανθεκτικότητα, τη δυνατότητα επισκευής και τις εμπορικές εγγυήσεις.
Αυτό που δεν θεσπίζει ο νόμος είναι μια κοινή μεθοδολογία για την τεκμηρίωση περιβαλλοντικών ισχυρισμών πριν αυτοί διατυπωθούν. Αντί γι’ αυτό, οι εταιρείες θα πρέπει να βασίζονται σε ένα μωσαϊκό εθνικών κανόνων και δικαστικής ερμηνείας.
«Στην πράξη, πολλοί ασαφείς, παραπλανητικοί ή ατεκμηρίωτοι ισχυρισμοί μπορούν να παραμένουν χωρίς αμφισβήτηση για χρόνια», δήλωσε ο Gautier της BEUC.
«Εξακολουθούμε να μην έχουμε ένα σύνολο κανόνων που θα λειτουργούσε πριν διατυπωθούν οι ισχυρισμοί».
Οι χώρες της ΕΕ έπρεπε να έχουν ενσωματώσει τον νόμο στα εθνικά νομικά τους συστήματα έως τον Μάρτιο του 2026, όμως, με μόλις λίγες εβδομάδες να απομένουν μέχρι την έναρξη ισχύος του, ορισμένα κράτη μέλη δεν είναι ακόμη έτοιμα.
Τον περασμένο Μάιο, η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες επί παραβάσει κατά 20 χωρών της ΕΕ επειδή δεν ενημέρωσαν τις Βρυξέλλες ότι είχαν ολοκληρώσει την εφαρμογή.
Παρά τα κενά, οι οργανισμοί προστασίας των καταναλωτών και οι ρυθμιστικές αρχές διαφήμισης εστιάζουν όλο και περισσότερο στο greenwashing τα τελευταία χρόνια.
Οι αρχές εποπτείας της αγοράς γίνονται ολοένα πιο αποτελεσματικές στην επαλήθευση πράσινων ισχυρισμών, μεταξύ άλλων με τη χρήση εργαλείων scraping για ιστοτόπους, όμως διαθέτουν και ανεπαρκείς πόρους, είπε ο Gerard McElwee από τη δικηγορική εταιρεία Squire Patton Boggs.
«Μπορούν να επιβάλουν τη συμμόρφωση; Ναι. Μπορούμε να περιμένουμε μεγάλη αύξηση στις υποθέσεις συμμόρφωσης; Αμφιβάλλω», πρόσθεσε.
*greenwashing (πράσινο ξέπλυμα): πρακτική μάρκετινγκ όπου οι εταιρείες παρουσιάζουν τα προϊόντα, τις υπηρεσίες ή τις πολιτικές τους ως φιλικά προς το περιβάλλον, ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι.
Το web scraping είναι η αυτοματοποιημένη διαδικασία εξαγωγής μεγάλων ποσοτήτων δεδομένων από ιστοτόπους με τη χρήση bots λογισμικού ή scripts. Περιλαμβάνει την αποστολή ενός αιτήματος HTTP σε μια ιστοσελίδα, την ανάλυση της ακατέργαστης δομής HTML και την αποθήκευση των στοχευμένων πληροφοριών σε υπολογιστικά φύλλα ή βάσεις δεδομένων.
Πηγή: ot.gr
Πηγή περιεχομένου: in.gr
