Στο επίκεντρο της έρευνας των Αρχών βρίσκεται η μοιραία πτήση του F-4 Phantom της 338 Μοίρας της 117 Πτέρυγας Μάχης, που κατέληξε στη συντριβή του στην Τανάγρα, προκαλώντας τον θάνατο των δύο έμπειρων χειριστών της Πολεμικής Αεροπορίας.
Η τραγωδία εκτυλίχθηκε μπροστά στα μάτια χιλιάδων θεατών που είχαν βρεθεί στην περιοχή για να παρακολουθήσουν τις πτήσεις επίδειξης στο πλαίσιο της Athens Flying Week. Οι αρμόδιες υπηρεσίες επιχειρούν πλέον να ανασυνθέσουν λεπτό προς λεπτό την πορεία του διθέσιου μαχητικού, καθώς η διάρκεια της πτήσης δεν ξεπέρασε τα δύο λεπτά.
Στο πλαίσιο της διερεύνησης αξιοποιούνται τα βίντεο από την επίδειξη, οι συνομιλίες του πληρώματος με τον Πύργο Ελέγχου, καθώς και τα συντρίμμια του αεροσκάφους. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον τελευταίο ελιγμό, στη μεγάλη κλίση του Phantom και στα αυξημένα «G» που αναπτύχθηκαν σε εξαιρετικά χαμηλό ύψος. Παράλληλα, εξετάζεται αν υπήρχε δυνατότητα ανάκτησης του ελέγχου ή εγκατάλειψης του αεροσκάφους από τους δύο χειριστές.
Το πόρισμα που θα αποσαφηνίζει τα αίτια της τραγωδίας εκτιμάται ότι θα είναι έτοιμο σε περίπου έναν μήνα.
Τι δείχνουν τα πρώτα στοιχεία για την πτώση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εκτιμήσεις έμπειρων ιπτάμενων που έχουν πετάξει επί σειρά ετών με Phantom και διαθέτουν χιλιάδες ώρες πτήσης στον συγκεκριμένο τύπο αεροσκάφους, το οποίο υπηρετεί στην Πολεμική Αεροπορία εδώ και περίπου μισό αιώνα.
Τα τελευταία κρίσιμα δευτερόλεπτα το Phantom κατέστη μη ανακτήσιμο. Άρα, ό,τι και να έκαναν οι χειριστές ήταν αδύνατο να αποφύγουν τη συντριβή του, καθώς το αεροσκάφος είχε πάρει κλίση 90 μοιρών, είχε καθοδική πορεία και μεγάλη ταχύτητα, ενώ το ρύγχος (σ.σ. εμπρόσθιο αεροδυναμικό τμήμα της ατράκτου) ήταν προς τα κάτω. Όπως σημειώνουν, υπό αυτές τις συνθήκες είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανακτήσει ο χειριστής τον έλεγχο του αεροσκάφους.
Κατά την πτώση του, το ένα φτερό του μαχητικού άλλαξε πορεία και προσέκρουσε αρχικά στον λόφο του Προφήτη Ηλία. Πρόκειται για το μοναδικό μικρό ύψωμα της περιοχής, ύψους περίπου 300 μέτρων.
Στο σημείο αυτό το αεροσκάφος χτύπησε σε κολώνα ηλεκτροδότησης και έκοψε καλώδια. Στη συνέχεια παρέσυρε δέντρα, με αποτέλεσμα να αποκοπεί το φτερό. Το γεγονός αυτό συνδέεται και με την πρώτη μεγάλη έκρηξη, καθώς στα φτερά του Phantom βρίσκονται οι δεξαμενές καυσίμων.
Μετά τη σύγκρουση, η άτρακτος εκτινάχθηκε σε απόσταση περίπου 100 έως 150 μέτρων και κατέληξε σε εργοστάσιο, όπου ακολούθησε πυρκαγιά. Συντρίμμια του μαχητικού εντοπίστηκαν σε ακτίνα περίπου ενός χιλιομέτρου, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, οι σοροί των δύο πιλότων βρέθηκαν σε κοντινό φωτοβολταϊκό πάρκο.
Οι έλεγχοι στο Phantom πριν από την πτήση
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που απασχολούν την Επιτροπή Διερεύνησης αφορά το ενδεχόμενο μηχανικής βλάβης.
Πολλά είναι τα πιθανά σενάρια που εξετάζει η Επιτροπή Διερεύνησης, αλλά αυτό της μηχανικής βλάβης αν και δεν αποκλείεται, δείχνει να αποτελεί όλο και πιο μακρινό σενάριο, καθώς το αεροσκάφος ελέγχθηκε δύο φορές.
Οι δύο χειριστές έχασαν ακαριαία τη ζωή τους, χωρίς, όπως προκύπτει μέχρι στιγμής, να διαθέτουν ουσιαστικό χρόνο για αντίδραση. Δεν αποκλείεται, ωστόσο, να επιχείρησαν μέχρι την τελευταία στιγμή να επαναφέρουν το αεροσκάφος σε ασφαλή πορεία.
Από την πλευρά της Πολεμικής Αεροπορίας εκτιμάται πως εάν το Phantom δεν είχε προσκρούσει με το φτερό στην κολώνα, θα συνέχιζε σε ευθεία πορεία. Σε αυτή την περίπτωση, η συντριβή θεωρείται πως θα ήταν αναπόφευκτη λίγο αργότερα, σε μια ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένη περιοχή με σπίτια και εργοστάσια, γεγονός που θα μπορούσε να έχει προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη τραγωδία.
Οι στρατιωτικές πληροφορίες αναφέρουν ότι το μαχητικό είχε υποβληθεί επανειλημμένα σε ελέγχους, τόσο πριν από την πτήση όσο και πριν αναχωρήσει από την Ανδραβίδα. Μάλιστα, είχε πραγματοποιήσει πτήση και την προηγούμενη ημέρα, χωρίς να παρουσιαστεί κάποιο πρόβλημα.
Η προγραμματισμένη διαδρομή της επίδειξης
Το αρχικό σχέδιο για την πτήση στο πλαίσιο της Athens Flying Week προέβλεπε κάθοδο του Phantom από ύψος 2.000 ποδιών στα 300 πόδια. Στη συνέχεια, το μαχητικό θα εκτελούσε δεξιά στροφή προκειμένου να αυξήσει την ταχύτητά του στα 550 μίλια και ακολούθως θα πραγματοποιούσε απότομη άνοδο πάνω από τον διάδρομο.
Με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα, οι δύο χειριστές δεν φαίνεται να επιχείρησαν να εγκαταλείψουν το αεροσκάφος και να χρησιμοποιήσουν τα καθίσματα εκτίναξης. Και οι δύο ήταν ιδιαίτερα έμπειροι, έχοντας φτάσει έως και τις 2.000 ώρες πτήσης με Phantom.
Η πιθανότητα απώλειας στήριξης
Οι ερευνητές έχουν ήδη στη διάθεσή τους σημαντικό υλικό για την αναζήτηση των αιτιών της συντριβής. Σε αυτό περιλαμβάνονται τα συντρίμμια, ο τεχνικός φάκελος και το ιστορικό συντήρησης του αεροσκάφους, οι επικοινωνίες με τον Πύργο Ελέγχου, αλλά και το οπτικοακουστικό υλικό της πτήσης.
Ιδιαίτερα εξετάζεται η στροφή που προηγήθηκε της πτώσης, καθώς επρόκειτο για έναν απαιτητικό ελιγμό, ο οποίος πραγματοποιήθηκε με μεγάλη κλίση, αυξημένα «G» και σε πολύ χαμηλό ύψος. Σύμφωνα με στρατιωτικές πηγές, η αύξηση των «G» συνεπάγεται και αύξηση της ταχύτητας, ενώ υπό συγκεκριμένες συνθήκες μπορεί να προκληθεί απώλεια στήριξης.
Ο εμπειρογνώμονας αεροπορικών ατυχημάτων και πρώην πιλότος της Αεροπορίας Στρατού, κ. Φραγκούλης, αναλύοντας το διαθέσιμο οπτικό υλικό, περιέγραψε τον ελιγμό που εκτελούσε το Phantom:
«Το αεροσκάφος πραγματοποιούσε βύθιση με μεγάλη ταχύτητα και ταυτόχρονα στροφή, προκειμένου να προσεγγίσει τον διάδρομο. Κατά τη διάρκεια αυτής της στροφής εκτιμώ ότι ενδέχεται να περιήλθε σε απώλεια στήριξης».
Τα καθίσματα εκτίναξης στο μικροσκόπιο
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα που θα εξεταστεί είναι εάν οι δύο πιλότοι αντιλήφθηκαν εγκαίρως ότι το αεροσκάφος δεν μπορούσε πλέον να επανέλθει σε ελεγχόμενη πτήση.
Ο χρόνος αντίδρασης φαίνεται πως ήταν εξαιρετικά περιορισμένος. Για τον λόγο αυτό, η έρευνα θα εξετάσει και τη λειτουργία των καθισμάτων εκτίναξης, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν το σύστημα εγκατάλειψης του αεροσκάφους λειτούργησε όπως προβλεπόταν και εάν υπήρξε προσπάθεια χρήσης του ακόμη και την τελευταία στιγμή.
Οι δύο πιλότοι που χάθηκαν
Βαρύ είναι το κλίμα στα χωριά καταγωγής του Δημήτρη Πέτρου, με την είδηση του θανάτου του να προκαλεί βαθιά συγκίνηση στα Πράμαντα Τζουμέρκων, το χωριό της μητέρας του.
Ο άτυχος σμηναγός επισκεπτόταν από μικρή ηλικία την περιοχή, όπου είχε φίλους αλλά και την υπερήλικη γιαγιά του.
«Όταν επρόκειτο να πετάξει πάνω από τα Πράμαντα τηλεφωνούσε στην υπερήλικη γιαγιά του την κυρα- Σταθουλα, της έλεγε ποια ώρα να βγει έξω από το σπίτι για να τον δει, να την χαιρετήσει από τον ουρανό…», είπε ο δήμαρχος Β.Τζουμέρκων.
Στο Πολυστάφυλο Πρέβεζας, τόπο καταγωγής του πατέρα του, το κλίμα είναι επίσης βαρύ. Ο πρόεδρος της Κοινότητας Κωνσταντίνος Καραβίδας περιέγραψε το πένθος που έχει σκεπάσει την περιοχή.
«Ήταν ένας άγγελος…, όσο ζούσαν οι παππούδες, ερχόταν συνέχεια, το αγαπούσε το χωριό. Ειναι μία αγαπητή οικογένεια. Ο πατέρας συνταξιούχος αστυνομικός και η μητέρα συνταξιούχος καθηγήτρια. Έχει και μία αδελφή…» λέει ο πρόεδρος και αποκαλύπτει ακόμη μια θλιβερή πτυχή της τραγωδίας.
Η τραγωδία γίνεται ακόμη πιο οδυνηρή καθώς ο σμηναγός επρόκειτο το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου, στον Κατσικά Ιωαννίνων όπου ζουν οι γονείς του, να βαπτίσει την πέντε μηνών κόρη του.
Θρήνος επικρατεί και στον Πύργο, από όπου καταγόταν ο Γιάννης Μπλέσιας. Ο επισμηναγός ήταν γιος απόστρατου τεχνικού της 117 Πτέρυγας Μάχης και καθηγήτριας Αγγλικών.
Ήταν παντρεμένος και πατέρας ενός αγοριού πέντε ετών.
