Τα αποτελέσματα της PISA 2025 δείχνουν για την Ελλάδα τέλος στην επί δεκαετία αυξανόμενη απόκλιση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, με τις επιδόσεις να καταγράφουν διαφορετική εικόνα ανά μάθημα. Η Σοφία Ζαχαράκη υποστήριξε ότι οι παρεμβάσεις του υπουργείου Παιδείας έχουν αρχίσει να αποδίδουν, χωρίς να κρύψει ότι η απόσταση από τον ΟΟΣΑ παραμένει σημαντική.
Πιο αναλυτικά, στις Φυσικές Επιστήμες καταγράφηκε επιβράδυνση του ρυθμού απόκλισης από τον μ.ό. του ΟΟΣΑ, στην Κατανόηση Κειμένου σταθεροποίηση της απόστασης και στα Μαθηματικά σύγκλιση με τον μέσο όρο.
Η Ελλάδα εμφάνισε επίσης μικρότερη πτώση και στα τρία αντικείμενα σε σύγκριση με χώρες με πολύ πιο προηγμένα εκπαιδευτικά συστήματα και υψηλή διαχρονική κατάταξη στην έρευνα PISA, μεταξύ των οποίων η Δανία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Νορβηγία, η Ισπανία, η Πολωνία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, το Χονγκ-Κόνγκ και η Ιαπωνία.
Παράλληλα, περίπου 1 στα 6 σχολεία σημείωσε επιδόσεις πάνω από ή περίπου στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ενώ τα κορίτσια στην Ελλάδα εξακολουθούν να υπερέχουν σημαντικά έναντι των αγοριών, σε μεγαλύτερο βαθμό από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού τόνισε ότι η σημερινή εικόνα απαιτεί «καθαρή και υπεύθυνη ανάγνωση» και υπογράμμισε πως τα στοιχεία δείχνουν ότι «οι παρεμβάσεις που έχουν ήδη γίνει έχουν αρχίσει να αποδίδουν», αλλά και ότι «η απόσταση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ παραμένει σημαντική».
Αναγνωρίζουμε τις αδυναμίες, αξιοποιούμε τα θετικά και προχωρούμε με σχέδιο, τεκμηρίωση και μετρήσιμο αποτέλεσμα. Δεν προετοιμάζουμε τους μαθητές για μία εξέταση. Χτίζουμε τις γνώσεις και τις δεξιότητες που χρειάζονται για να κατανοούν, να σκέφτονται, να επιλύουν προβλήματα και να συμμετέχουν με αυτοπεποίθηση στη σύγχρονη ζωή, ανέφερε η Σοφία Ζαχαράκη.
Πρόσθεσε ακόμη ότι πίσω από κάθε ποσοστό και κάθε δείκτη υπάρχουν μαθητές, εκπαιδευτικοί και σχολικές κοινότητες, γι’ αυτό και τα αποτελέσματα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απλή στατιστική αποτύπωση, αλλά ως ευθύνη απέναντι σε κάθε παιδί που πρέπει να έχει τη δυνατότητα να κατανοεί, να προχωρά και να συμμετέχει.
Η κα. Ζαχαράκη αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις του υπουργείου Παιδείας για την υποστήριξη της εκπαιδευτικής κοινότητας, με τα 51 νέα και επικαιροποιημένα Προγράμματα Σπουδών, το Πολλαπλό Βιβλίο και την Ψηφιακή Τράπεζα Θεμάτων Skills4Life, που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και περιλαμβάνει δραστηριότητες στα Μαθηματικά, στις Φυσικές Επιστήμες και στην Κατανόηση Κειμένου.
Όπως είπε, οι συγκεκριμένες δραστηριότητες συνδέουν τη σχολική γνώση με πραγματικά προβλήματα και καλλιεργούν την εφαρμογή, τον συλλογισμό και την επίλυση προβλημάτων. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν επιμορφώσεις εκπαιδευτικών για τις εξετάσεις της PISA και, εν όψει της επόμενης PISA το 2029, θα υλοποιηθεί το πρόγραμμα οικονομικού εγγραμματισμού FINstart για 40.000 μαθητές, μαζί με την ενίσχυση του μαθήματος των Οικονομικών στη Γ΄ Γυμνασίου.
Σύμφωνα με την ίδια, προηγήθηκε επίσης η ενίσχυση των ψηφιακών υποδομών των σχολείων που συμμετείχαν στις εξετάσεις και η θέσπιση αποζημίωσης για τους εκπαιδευτικούς που έλαβαν μέρος στη διαδικασία.
Το ΙΕΠ συνεχίζει τις Εθνικές Εξετάσεις Διαγνωστικού Χαρακτήρα για τη ΣΤ΄ Δημοτικού και τη Γ΄ Γυμνασίου στη Νεοελληνική Γλώσσα, στην Κατανόηση Κειμένου και στα Μαθηματικά. Η επόμενη κίνηση, σύμφωνα με την κα. Ζαχαράκη, θα είναι η πρώτη οργανωμένη εθνική αξιολόγηση της ανάπτυξης δεξιοτήτων από το Νηπιαγωγείο έως το Λύκειο, μαζί με την Ειδική Αγωγή, με χρηματοδότηση 539.400 ευρώ.
Υπενθύμισε τέλος ότι η Ελλάδα συμμετέχει και στην TALIS, τη διεθνή έρευνα του ΟΟΣΑ για την καθημερινότητα και τις ανάγκες των εκπαιδευτικών, με συμμετοχή 246 Γυμνασίων.
Συνολικά, οι επιδόσεις των μαθητών υποχώρησαν διεθνώς, με τον μέσο όρο να μειώνεται κατά 16 βαθμούς στην Κατανόηση Κειμένου, κατά 11 βαθμούς στα Μαθηματικά και κατά 5 βαθμούς στις Φυσικές Επιστήμες σε σχέση με την PISA 2022.
Στο αντικείμενο της Επίλυσης Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα, που εξετάστηκε για πρώτη φορά το 2025, οι μαθητές στην Ελλάδα είχαν μέση επίδοση 461 μονάδες έναντι 500 μονάδων κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ, καταλαμβάνοντας την 47η θέση ανάμεσα σε 91 χώρες.
Στις Φυσικές Επιστήμες, ο μέσος όρος της Ελλάδας ήταν 434 μονάδες έναντι 482 του ΟΟΣΑ. Στην Κατανόηση Κειμένου, η μέση επίδοση ήταν 423 έναντι 461, ενώ στα Μαθηματικά 424 έναντι 463 μονάδων.
Η χώρα είχε μικρότερη πτώση και στα τρία αντικείμενα από οικονομικά ισχυρότερες χώρες με πιο ανεπτυγμένα εκπαιδευτικά συστήματα. Ενδεικτικά, στις Φυσικές Επιστήμες η Ελλάδα σημείωσε πτώση 7 μονάδων, ίδια με την Ισπανία, τη Φινλανδία, την Τσεχία και τη Γερμανία, και μικρότερη από το Χονγκ Κονγκ (-25), τη Δανία (-16), την Ιαπωνία (-9), τη Σουηδία και τη Νορβηγία (-8).
Στην Κατανόηση Κειμένου, η πτώση ήταν 16 μονάδες, μικρότερη από το Ισραήλ (-38), τη Δανία (-29), τη Νορβηγία (-24), την Ισπανία (-23), το Χονγκ-Κονγκ (-20), τη Γαλλία (-18) και τον Καναδά (-17). Στα Μαθηματικά, η Ελλάδα κατέγραψε πτώση 6 μονάδων, μικρότερη από τη Μάλτα (-27), το Ισραήλ (-25), τη Δανία (-19) και τη Φινλανδία (-15).
Στους επιμέρους δείκτες, οι επιδόσεις των μαθητών διαφοροποιούνται σημαντικά από σχολείο σε σχολείο. Στις Φυσικές Επιστήμες, 38 σχολικές μονάδες, εκ των οποίων οι 32 δημόσιες, πέτυχαν επιδόσεις πολύ πάνω έως πολύ κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Τα κορίτσια στην Ελλάδα έχουν πολύ καλύτερες επιδόσεις από τα αγόρια, σε βαθμό μεγαλύτερο από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Ειδικότερα, υπερέχουν στην Κατανόηση Κειμένου κατά 46 μονάδες έναντι 31 στον ΟΟΣΑ και στις Φυσικές Επιστήμες κατά 12 μονάδες έναντι 1 στον ΟΟΣΑ, ενώ τα αγόρια προηγούνται στα Μαθηματικά κατά 6 μονάδες, έναντι 12 στον ΟΟΣΑ, και στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακό Περιβάλλον κατά 4 μονάδες, έναντι 14 στον ΟΟΣΑ.
Η διαφορά δημόσιων και ιδιωτικών σχολείων έχει μειωθεί σε σχέση με την PISA 2022 και οι αποκλίσεις είναι στατιστικά μη σημαντικές, της τάξης της μίας μονάδας, με εξαίρεση τα Μαθηματικά, όπου οι μαθητές των ιδιωτικών σχολείων υπερέχουν κατά 13 μονάδες από τους μαθητές των δημόσιων, αφού ληφθεί υπόψη το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο.
Οι επιδόσεις μεταξύ σχολείων αστικών κέντρων και αγροτικών περιοχών μειώνονται σταδιακά, αν και παραμένουν σημαντικές στη δεκαετία 2015-2025. Μετά τον έλεγχο του κοινωνικοοικονομικού επιπέδου, οι μαθητές των αστικών περιοχών έχουν υψηλότερες επιδόσεις κατά 19 μονάδες στην Κατανόηση Κειμένου, 18 στις Φυσικές Επιστήμες και 25 στα Μαθηματικά, με τη μεγαλύτερη σύγκλιση να καταγράφεται το 2025 στην Κατανόηση Κειμένου και στις Φυσικές Επιστήμες.
Η επίδραση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων στις επιδόσεις είναι στην Ελλάδα σχετικά μικρότερη, κυρίως επειδή οι συνολικές επιδόσεις είναι συμπιεσμένες σε χαμηλότερα επίπεδα. Παράλληλα, οι μαθητές μεταναστευτικού υπόβαθρου προέρχονται συχνά από χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα και σε ποσοστό άνω του 50% δεν μιλούν ελληνικά στο σπίτι.
Οι μαθητές στην Ελλάδα εμφανίζουν γενικά πιο αρνητικές στάσεις απέναντι στη μάθηση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, κυρίως ως προς την περιέργεια, την επιμονή, την αυτορρύθμιση και τη γνωστική προσαρμοστικότητα. Ταυτόχρονα, δηλώνουν σε μεγαλύτερο βαθμό ότι οι ικανότητες και οι δεξιότητές τους μπορούν να βελτιωθούν με προσπάθεια, μάθηση και επιμονή, ενώ έχουν καλύτερη στοχοθεσία και πιο συνεπή προγραμματισμό της προσπάθειάς τους.
Με βάση τις δηλώσεις των ίδιων των μαθητών, το σχολικό κλίμα στην Ελλάδα έχει συχνότερα φαινόμενα χαμηλής παραβατικότητας, όπως πειθαρχικά προβλήματα, απουσίες και καθυστερήσεις, τα οποία μάλιστα έχουν επιδεινωθεί την τελευταία δεκαετία.
Αντίθετα, τα σοβαρότερα περιστατικά παραβατικότητας παραμένουν λιγότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ενώ ο σχολικός εκφοβισμός κινείται σε παρόμοια επίπεδα. Σε σχέση με το 2022, πάντως, έχει βελτιωθεί το αίσθημα ασφάλειας των μαθητών και το αίσθημα του ανήκειν στο σχολείο.
Οι ίδιοι οι μαθητές δηλώνουν επίσης ότι η απαγόρευση των κινητών στα σχολεία λειτούργησε, καθώς σε σχέση με το 2022 έχουν αυξηθεί σημαντικά όσοι αναφέρουν ότι δεν τα χρησιμοποιούν καθόλου ή τα χρησιμοποιούν ελάχιστα στο σχολείο.
Οι μαθητές στην Ελλάδα αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη μελέτη και στην εξωσχολική υποστήριξη, εμφανίζουν παρόμοια επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή και δηλώνουν ισχυρότερη οικογενειακή στήριξη σε σχέση με τους μέσους όρους του ΟΟΣΑ. Παράλληλα, χρησιμοποιούν περισσότερο τις ψηφιακές συσκευές για ψυχαγωγία, αν και ο χρόνος ενασχόλησης έχει μειωθεί σε σχέση με το 2022.
Τέλος, εμφανίζουν υψηλότερες εκπαιδευτικές και επαγγελματικές προσδοκίες για το μέλλον και παρόμοια αισιοδοξία για ανοδική κοινωνική κινητικότητα σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Ωστόσο, στην Ελλάδα οι σχετικές προσδοκίες διαφοροποιούνται εντονότερα ανάλογα με το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο, τη μεταναστευτική προέλευση, τον τύπο εκπαίδευσης και τον δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα του σχολείου.
Στην PISA 2025 συμμετείχαν συνολικά 765.000 μαθητές 15 χρονών, που αντιπροσωπεύουν 33 εκατ. μαθητές από 91 χώρες, δηλαδή δέκα περισσότερες χώρες σε σχέση με την PISA 2022.
Οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν στις Φυσικές Επιστήμες, που ήταν το αντικείμενο εστίασης, στην Κατανόηση Κειμένου, στα Μαθηματικά και, για πρώτη φορά, στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα.
Επίσης, σε 22 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, εξετάστηκε και η ικανότητα των μαθητών στα Αγγλικά, με τα αποτελέσματα να έχουν προγραμματιστεί να ανακοινωθούν τον Μάιο του 2027.
Στην Ελλάδα συμμετείχαν 6.858 μαθητές από 229 σχολεία, καλύπτοντας το 95% του πληθυσμού-στόχου, δηλαδή 101.850 μαθητές, το υψηλότερο ποσοστό από το 2000 μέχρι σήμερα.
Η παρουσίαση των αποτελεσμάτων της PISA 2025 έγινε από τον εθνικό συντονιστή του προγράμματος στην Ελλάδα, Κώστα Δημόπουλο, ταυτόχρονα με την παρουσίαση του Andreas Schleicher, Διευθυντή Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ, στο Παρίσι.
Στην ανάλυση και συζήτηση των αποτελεσμάτων, που πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στο υπουργείο Παιδείας παρουσία της ηγεσίας του ΥΠΑΙΘΑ, παρέστησαν ο Γ.Γ. Α/βάθμιας και Β/βάθμιας Εκπαίδευσης & Ειδικής Αγωγής, Γ. Παπαδομαρκάκης, και ο Αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Κων. Λολίτσας.
