Την ώρα που η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει ολοένα και πιο βαθιά στην καθημερινότητα, απαντώντας σε ερωτήσεις, οργανώνοντας πληροφορίες και βοηθώντας σε δουλειά και σπουδές, αρκετοί κλείνουν τις συνομιλίες τους με ένα αυθόρμητο «ευχαριστώ». Για άλλους μοιάζει περιττό ή και αστείο, όμως η ψυχολογία δείχνει ότι αυτή η μικρή κίνηση ευγένειας δεν είναι καθόλου τυχαία.
Πέντε επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η ευγνωμοσύνη προς την τεχνητή νοημοσύνη και γενικότερα προς μη ανθρώπινες οντότητες, είτε πρόκειται για τεχνητή νοημοσύνη, είτε για δάση, είτε για θαλάσσια ρεύματα, είναι μια βαθιά ανθρώπινη αντίδραση. Όταν κάτι φαίνεται να βοηθά, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί τους ίδιους μηχανισμούς που θα ενεργοποιούσε απέναντι σε έναν άνθρωπο, επειδή χωρίς να το συνειδητοποιούμε αποδίδουμε σε μη ανθρώπινα πράγματα ανθρώπινες ιδιότητες, προθέσεις και συναισθήματα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Emotion και βασίστηκαν σε δεδομένα από 2.019 συμμετέχοντες, όταν αντιλαμβανόμαστε ότι κάτι λειτουργεί σαν να έχει πρόθεση να μας βοηθήσει, η ευγνωμοσύνη εμφανίζεται φυσικά, ακόμη κι αν δεν είναι άνθρωπος.
Η πρώτη μελέτη έδειξε ότι όσοι έχουν μεγαλύτερη τάση να προσωποποιούν τα πράγματα γύρω τους νιώθουν και περισσότερη ευγνωμοσύνη προς αυτά. Περίπου 400 ενήλικες κλήθηκαν να θυμηθούν δύο τεχνητά και δύο φυσικά μη ανθρώπινα στοιχεία που συνάντησαν μέσα στην εβδομάδα. Όσοι απέδιδαν πιο εύκολα ανθρώπινα χαρακτηριστικά σε αυτά τα στοιχεία ένιωθαν επίσης πιο έντονα ότι τους πρόσφεραν κάτι. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, δεν επρόκειτο για θέμα καλής διάθεσης, αλλά για συγκεκριμένη νοητική συνήθεια.
Οι επόμενες δύο μελέτες έδειξαν ότι αυτή η τάση μπορεί να ενεργοποιηθεί ακόμη και στιγμιαία. Σε μία από αυτές, περίπου 330 άτομα διάβασαν είτε μια περιγραφή που παρουσίαζε τους υπολογιστές σαν να έχουν επίγνωση και προθέσεις, είτε μια περιγραφή που τους παρουσίαζε ως καθαρά μηχανικά συστήματα. Όσοι διάβασαν την πρώτη εκδοχή ένιωσαν μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη, επειδή αισθάνθηκαν ότι το σύστημα ανταποκρίνεται, συμμετέχει και καταλαβαίνει.
Το ίδιο μοτίβο επαναλήφθηκε όταν οι ερευνητές στράφηκαν στη φύση και χρησιμοποίησαν ως παράδειγμα τον Αμαζόνιο. Όσοι διάβασαν μια περιγραφή που παρουσίαζε το δάσος σαν να έχει προθέσεις ένιωσαν όχι μόνο περισσότερη ευγνωμοσύνη, αλλά και μεγαλύτερη διάθεση να το προστατεύσουν. Η ευγνωμοσύνη, όπως και στις ανθρώπινες σχέσεις, φαίνεται να ενεργοποιεί την ανάγκη να επιστρέψετε κάτι.
Σε μια άλλη μελέτη, οι ερευνητές στράφηκαν στο ωκεάνιο ρεύμα Kuroshio. Όταν οι συμμετέχοντες φαντάζονταν ότι λειτουργεί με πρόθεση και εστίαζαν στα οφέλη του, ήταν πιο πρόθυμοι να στηρίξουν δράσεις προστασίας του περιβάλλοντος. Με απλά λόγια, όταν κάτι —ακόμη κι ένα φυσικό φαινόμενο— παρουσιάζεται σαν να βοηθά, η ευγνωμοσύνη έρχεται σχεδόν αυτόματα.
Οι δύο τελευταίες μελέτες επικεντρώθηκαν στο τι συμβαίνει όταν οι άνθρωποι νιώθουν ότι λαμβάνουν ένα πραγματικό όφελος από αυτό που έχουν απέναντί τους. Σε ένα οικονομικό παιχνίδι, για παράδειγμα, οι συμμετέχοντες πίστευαν ότι έπαιζαν είτε με ένα απλό, αυτόματο πρόγραμμα είτε με ένα σύστημα που λειτουργεί με πρόθεση. Όταν το δεύτερο φάνηκε πιο γενναιόδωρο, εκείνοι ένιωσαν μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη και δήλωσαν ότι το εμπιστεύονται περισσότερο, σχεδόν όπως θα συνέβαινε με έναν άνθρωπο που τους φέρθηκε καλά.
* Πηγή: Vita
Πηγή περιεχομένου: in.gr
