Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό δεν κλείνει έναν κύκλο, αλλά ανοίγει μια νέα, κρίσιμη φάση για την αξιολόγηση, τη διόρθωση και την προσαρμογή του, γράφει ο Γιάννης Χατζής της ΠΟΞ στο ΑΠΕ – ΜΠΕ. Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρίσκεται η εκτίμηση ότι οι οριζόντιοι περιορισμοί δεν συνιστούν πραγματικό χωροταξικό σχεδιασμό.
Ο ξενοδοχειακός κλάδος εμφανίζεται ιδιαίτερα προβληματισμένος από μια σειρά επιλογών του τελικού κειμένου. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων είχε ζητήσει εγκαίρως να δοθεί το πλήρες σχέδιο του ΕΧΠΤ και να προηγηθεί ουσιαστική διαβούλευση με τους άμεσα εμπλεκόμενους φορείς, όμως, παρά τις επιμέρους διορθώσεις που ενσωματώθηκαν, η ΠΟΞ εκτιμά ότι ο πυρήνας των ζητημάτων που είχε θέσει παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητος.
Ένα τόσο κρίσιμο εργαλείο εθνικού σχεδιασμού, σημειώνει, πρέπει να λειτουργεί κυρίως ως πλαίσιο στρατηγικών κατευθύνσεων και λιγότερο ως μηχανισμός επιβολής ενιαίων, οριζόντιων ρυθμίσεων. Ακριβώς σε αυτό το σημείο, υποστηρίζει ο Γιάννης Χατζής, το τελικό κείμενο του ΕΧΠΤ υστερεί.
Ενδεικτικό παράδειγμα είναι το ανώτατο όριο των 100 κλινών που προβλέπεται για τα νησιά της Ομάδας ΙΙ. Νησιά με διαφορετική κλίμακα, επίπεδο τουριστικής ανάπτυξης, υποδομές και οικονομικά χαρακτηριστικά, αναφέρει, δεν μπορεί να υπάγονται στον ίδιο απόλυτο περιορισμό, ενώ το πρόβλημα δεν είναι αν το όριο θα έπρεπε να είναι υψηλότερο ή χαμηλότερο, αλλά το ότι η ανάπτυξη ρυθμίζεται με μια οριζόντια προσέγγιση που δεν λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές συνθήκες κάθε προορισμού.
Στην ίδια λογική κινούνται, σύμφωνα με το άρθρο, και οι προβλέψεις για τα μεγαλύτερα νησιά της Ομάδας Ι. Παρότι εκεί η δυνατότητα αύξησης της δυναμικότητας σε μεγαλύτερες εκτάσεις είναι περιορισμένη, εξακολουθούν να τίθενται προκαθορισμένα ανώτατα όρια, τα οποία περιορίζουν την προσαρμογή στις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
Οι συνέπειες, τονίζει, δεν είναι θεωρητικές ούτε αφορούν μεμονωμένες περιπτώσεις. Η αντιμετώπιση προορισμών με διαφορετική αναπτυξιακή πορεία, υποδομές, ένταση τουριστικής δραστηριότητας και ανάγκες μέσα από γενικούς αριθμητικούς κανόνες δεν συνιστά ουσιαστικό χωρικό σχεδιασμό, αλλά μια διοικητική απλούστευση μιας πολύ πιο σύνθετης πραγματικότητας.
Ανησυχία προκαλούν επίσης τα όρια των 50 και 150 κλινών που ενεργοποιούν την υποχρεωτική εκπόνηση Εκθέσεων Φέρουσας Ικανότητας. Η ΠΟΞ κάνει λόγο για πρόσθετο κόστος, γραφειοκρατία και αβεβαιότητα, χωρίς σαφή τεκμηρίωση για το πώς προέκυψαν αυτά τα συγκεκριμένα αριθμητικά όρια, ενώ η επιβάρυνση αυτή μπορεί να φτάσει ακόμη και σε μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της τουριστικής δραστηριότητας και της απασχόλησης σε πολλούς ελληνικούς προορισμούς.
Για τις οργανωμένες, νόμιμα αδειοδοτημένες ξενοδοχειακές μονάδες τίθενται συγκεκριμένα, μετρήσιμα και δεσμευτικά όρια. Για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, αντίθετα, το κείμενο περιορίζεται σε γενικές και αόριστες αναφορές, χωρίς να είναι σαφές αν, πότε και με ποιο περιεχόμενο θα εξειδικευθούν και θα εφαρμοστούν μέτρα.
Δεν μπορεί, αναφέρει, μια δραστηριότητα που επιβαρύνει καθημερινά τη λειτουργία πολλών προορισμών να εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται με ασάφειες, όταν η νόμιμη ξενοδοχειακή επιχειρηματικότητα καλείται να λειτουργήσει μέσα σε αυστηρά και απολύτως συγκεκριμένα πλαίσια.
Τα ζητήματα αυτά δεν αφορούν μόνο τις επιχειρήσεις. Οριζόντιοι περιορισμοί αυτού του τύπου μπορεί, αντί να προστατεύουν το τοπίο, να οδηγήσουν σε κατάτμηση ιδιοκτησιών, υποτίμηση της αξίας της γης και πολλαπλασιασμό μικρότερων, διάσπαρτων μονάδων, με αποτέλεσμα τελικά μεγαλύτερη και όχι μικρότερη συνολική επιβάρυνση. Παράλληλα, οι τοπικές κοινωνίες εξακολουθούν να μην έχουν ουσιαστική δυνατότητα προσαρμογής του πλαισίου στις δικές τους ανάγκες, αφού κάθε αναθεώρηση παραπέμπεται σε διαδικασίες που μπορεί να χρειαστούν χρόνια.
Υπάρχει, επιπλέον, και η διάσταση της τεχνικής, επιστημονικής και νομικής θεμελίωσης, την οποία, όπως σημειώνει, δεν πρέπει να υποτιμά κανείς. Όταν το πλαίσιο θεσπίζει οριζόντιους περιορισμούς με μεγάλες επιπτώσεις σε ιδιοκτησίες, επενδύσεις και οικονομικές δραστηριότητες, δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο ότι κάθε επιλογή του θα μείνει εκτός σοβαρού δικαστικού ελέγχου, με το Συμβούλιο της Επικρατείας να έχει τον ρόλο του ελέγχου της νομιμότητας και της επαρκούς τεκμηρίωσης. Γι’ αυτό, όπως αναφέρει, η θεσμοθέτηση του πλαισίου δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως το τέλος της συζήτησης.
Η ύπαρξη θεσμοθετημένου πλαισίου αναγνωρίζεται ως αναγκαία, άλλωστε πρόκειται για αίτημα που η ΠΟΞ έθετε επί σειρά ετών. Ωστόσο, η Φέρουσα Ικανότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως στατικό και απόλυτο μέγεθος, αλλά ως δυναμικό εργαλείο που μεταβάλλεται ανάλογα με τις υποδομές, την τεχνολογία και τα πραγματικά δεδομένα κάθε περιοχής.
Εδώ, σύμφωνα με το άρθρο, εντοπίζεται το βασικό πρόβλημα της προσέγγισης που υιοθετείται. Η βιωσιμότητα δεν διασφαλίζεται με περισσότερους περιορισμούς, αλλά με επενδύσεις στις υποδομές που χρειάζεται κάθε προορισμός. Το νερό, η ενέργεια, η διαχείριση αποβλήτων, οι μεταφορές και οι δημόσιες υποδομές είναι αυτά που καθορίζουν στην πράξη τη φέρουσα ικανότητα μιας περιοχής και όχι ένας ενιαίος αριθμητικός κανόνας που εφαρμόζεται οριζόντια.
Ένα Χωροταξικό που περιορίζεται στο να βάζει όρια χωρίς να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση των πραγματικών προβλημάτων δεν δίνει λύσεις, αλλά μεταθέτει τις ευθύνες και αναβάλλει τις αναγκαίες παρεμβάσεις.
Ο ελληνικός τουρισμός, καταλήγει, δεν χρειάζεται περισσότερα οριζόντια όρια, αλλά υποδομές, στρατηγικό σχέδιο, σοβαρή τεκμηρίωση και το θάρρος να διορθώνονται έγκαιρα όσα δεν λειτουργούν. Και, σε ζητήματα όπως το ΕΧΠΤ που θα καθορίσει την πορεία του κλάδου και της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια, χρειάζεται ουσιαστική και τεκμηριωμένη κριτική με βάση τις πραγματικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των προορισμών. Το ζητούμενο, όπως επισημαίνει, δεν είναι να λέμε απλώς ότι η χώρα απέκτησε Χωροταξικό για τον Τουρισμό, αλλά να έχει ένα Χωροταξικό που να λειτουργεί.
*Ο Γιάννης Χατζής είναι Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων
Πηγή φωτογραφίας: ΠΟΞ
Τα κείμενα που φιλοξενούνται στη στήλη «Ιδέες και Απόψεις» δημοσιεύονται αυτούσια και απηχούν τις απόψεις των συγγραφέων και όχι του Πρακτορείου.
