Η σωματική δραστηριότητα και η άσκηση βρίσκονται στο κέντρο μιας νέας προσέγγισης για την πρόληψη των χρόνιων νοσημάτων, σύμφωνα με τον Ομότιμο Καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και τ. πρόεδρο του Εθνικού Κέντρου «Η Άσκηση είναι Φάρμακο-Ελλάς» κ. Γιάννη Κουτεντάκη. Όπως επισημαίνει, η σύγχρονη ζωή έχει αλλάξει ριζικά, χωρίς να έχει αλλάξει αντίστοιχα η βιολογία μας.
«Αλλάξαμε ριζικά τον τρόπο ζωής μας, όχι όμως και τη βιολογία μας που διαμορφώθηκε μέσα από περίπου 7 εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης. Χαρακτηριστικό αυτής της Εξελικτικής Ασυμβατότητας είναι η δραματική μείωση της καθημερινής σωματικής δραστηριότητας, η έλλειψη της οποίας συμβάλλει στην ανάπτυξη πολλών χρόνιων νοσημάτων, και όχι μόνο», τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο κ. Κουτεντάκης.
Στη συνέχεια σημειώνει ότι, παρότι η πρόοδος της ιατρικής και της τεχνολογίας έχει αυξήσει το προσδόκιμο ζωής, οι σύγχρονες κοινωνίες έρχονται αντιμέτωπες με περισσότερα χρόνια μη μεταδοτικά νοσήματα, παχυσαρκία και μεταβολικές διαταραχές που συνδέονται στενά με τον τρόπο ζωής. Για να αντιμετωπιστεί αυτή η εικόνα, οι συγγραφείς του πρόσφατα δημοσιευμένου επιστημονικού άρθρου «Precision Prevention for Health: The Global Alliance Framework for the Promotion of Physical Activity» (Σεπτέμβριος 2026) προτείνουν στροφή από το αντιδραστικό μοντέλο, που εστιάζει στη θεραπεία, σε ένα προδραστικό μοντέλο που εντοπίζει έγκαιρα τον κίνδυνο και επενδύει στην πρόληψη. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Πρόληψη Ακριβείας και, ως βασικός τροποποιήσιμος παράγοντας, η σωματική δραστηριότητα.
Σύνδρομο Ανεπαρκούς Άσκησης & Εξελικτική Ασυμβατότητα
«Εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία το Σύνδρομο Ανεπαρκούς Άσκησης», αναφέρει ο καθηγητής και προσθέτει ότι το σύνδρομο αυτό περιγράφει τη σωματική δραστηριότητα που υπολείπεται των ελάχιστων απαιτήσεων για τη διατήρηση της υγείας. Η έλλειψη κίνησης δεν είναι απλώς απουσία μιας «καλής συνήθειας», αλλά μια βιολογικά σημαντική κατάσταση που συμβάλλει στην ανάπτυξη χρόνιων νοσημάτων, ενώ συνδέεται και με αυξημένη επιθετικότητα, μειωμένες μαθησιακές και παραγωγικές επιδόσεις, καθώς και άλλες δυσμενείς επιπτώσεις. Το «Σύνδρομο Ανεπαρκούς Άσκησης» γίνεται πιο κατανοητό μέσα από την έννοια της «Εξελικτικής Ασυμβατότητας». Η ανθρώπινη φυσιολογία διαμορφώθηκε επί χιλιετίες σε περιβάλλοντα με τακτική σωματική δραστηριότητα, διαλείπουσα διαθεσιμότητα τροφής και έντονη κοινωνική αλληλεπίδραση. Αντίθετα, το σύγχρονο περιβάλλον ευνοεί την καθιστική ζωή, την ενεργειακά πυκνή διατροφή και έναν κοινωνικά κατακερματισμένο τρόπο ζωής. Αυτή η εξελικτική ασυμβατότητα βοηθά να γίνει κατανοητή η σχέση του σύγχρονου τρόπου ζωής με πολλά χρόνια νοσήματα.
Πρόληψη Ακριβείας
«Στο μοντέλο που παρουσιάζει το άρθρο», επισημαίνει ο κ. Κουτεντάκης, «η σωματική δραστηριότητα και η άσκηση αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της πρόληψης. Η κατάλληλα σχεδιασμένη άσκηση μπορεί να λειτουργήσει τόσο προληπτικά όσο και θεραπευτικά, με τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα σε τουλάχιστον 26 χρόνια νοσήματα. Ωστόσο, η ίδια “δόση” άσκησης δεν είναι κατάλληλη για όλους. Σύμφωνα με τις αρχές της Πρόληψης Ακριβείας, η ηλικία, η φυσική κατάσταση, η κατάσταση της υγείας, τα κίνητρα και το περιβάλλον καθορίζουν τις ατομικές ανάγκες. Επιπλέον, οι νέες τεχνολογίες μπορούν να συμβάλουν στην παρακολούθηση και εξατομίκευση των παρεμβάσεων, λειτουργώντας όμως ως υποστηρικτικά εργαλεία και όχι ως αυτοτελείς λύσεις».
«Εξίσου σημαντικό είναι η παρέμβαση να αρχίζει νωρίς. Το σχολείο μπορεί να καλλιεργήσει τον “σωματικό εγγραμματισμό”, δηλαδή την κινητική ικανότητα, το κίνητρο, την αυτοπεποίθηση, τη γνώση και την κατανόηση που χρειάζεται ένας άνθρωπος για να παραμένει δραστήριος σε όλη του τη ζωή. Για να γίνει όμως αυτό, θα θέλαμε πόλεις που διευκολύνουν το περπάτημα και το ποδήλατο, σχολεία που ενθαρρύνουν την κίνηση, και συστήματα υγείας που επενδύουν στην πρόληψη πέρα από τα στενά όρια του ιατρείου».
Ο Ομότιμος Καθηγητής κ. Γιάννης Κουτεντάκης καταλήγει λέγοντας ότι «το κεντρικό μήνυμα του συγκεκριμένου επιστημονικού άρθρου είναι σαφές: αλλάξαμε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ζούμε, χωρίς να έχει αλλάξει αντίστοιχα η βιολογία μας. Οι συνέπειες αυτής της ασυμβατότητας στην υγεία είναι σοβαρές και καθιστούν αναγκαία την έγκαιρη αναγνώριση των κινδύνων πριν την εμφάνιση της νόσου. Στο επίκεντρο αυτής της προσέγγισης βρίσκεται η Πρόληψη Ακριβείας και, ως βασικός τροποποιήσιμος παράγοντάς της, η σωματική δραστηριότητα. Στόχος είναι να δημιουργήσουμε τις συνθήκες που θα μας ξαναδώσουν τον χώρο, την ευκαιρία και τον λόγο να κινηθούμε».
