Πόσες φορές έχετε πει ότι θα κοιμηθείτε νωρίς και τελικά το ρολόι έχει δείξει 1, 2 ή και 3 το πρωί; Για πολλούς ανθρώπους, το ξενύχτι έχει μπει στην καθημερινότητα, όμως ο ύπνος δεν αφορά μόνο τις ώρες που κοιμόμαστε, αλλά και το πότε κοιμόμαστε.
Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychiatry Research εξέτασε στοιχεία από 73.888 ανθρώπους που συμμετείχαν στη βάση δεδομένων UK Biobank. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι συνήθιζαν να πηγαίνουν για ύπνο μετά τη 1:00 π.μ. είχαν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως κατάθλιψη και άγχος. Το αποτέλεσμα δεν φάνηκε να εξαρτάται από το αν κάποιος ήταν από τη φύση του πρωινός τύπος ή νυχτοπούλι.
Ο οργανισμός μας διαθέτει ένα εσωτερικό ρολόι, γνωστό ως κιρκάδιος ρυθμός, που επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από το φως και το σκοτάδι. Το πρωινό φως στέλνει στον εγκέφαλο το μήνυμα ότι η ημέρα ξεκίνησε, ενώ το σκοτάδι βοηθά το σώμα να προετοιμαστεί για ύπνο.
Όταν μένουμε ξύπνιοι μέχρι πολύ αργά, ιδιαίτερα αν αυτό συμβαίνει συστηματικά, μπορεί να δημιουργείται αναντιστοιχία ανάμεσα στο εσωτερικό μας ρολόι και στο φυσικό περιβάλλον. Είναι σαν να ζούμε σε διαφορετική ώρα από αυτήν που υπαγορεύει το φως της ημέρας, εξηγούν οι ειδικοί, με τον εγκέφαλο να φαίνεται ότι επηρεάζεται περισσότερο.
Δεν χρειάζεται να περάσουμε μια ολόκληρη νύχτα άυπνοι για να νιώσουμε τις συνέπειες. Ακόμη και η συστηματική καθυστέρηση του ύπνου μπορεί να επηρεάσει λειτουργίες του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη διάθεση και τον αυτοέλεγχο, όπως ο μετωπιαίος λοβός, ο οποίος συμμετέχει στη ρύθμιση των συναισθημάτων και στη λήψη αποφάσεων.
Γι’ αυτό, μετά από ένα ξενύχτι, μπορεί να είμαστε πιο ευερέθιστοι, πιο αγχωμένοι ή να αντιδρούμε υπερβολικά σε καταστάσεις που υπό άλλες συνθήκες θα αντιμετωπίζαμε ψύχραιμα. Παράλληλα, η παραμονή ξύπνιοι μέχρι αργά τη νύχτα μπορεί να συνδέεται με περισσότερη παρορμητικότητα και λιγότερο αποτελεσματικό έλεγχο της συμπεριφοράς.
Φυσικά, δεν μπορούν όλοι να κοιμούνται νωρίς. Για τους εργαζόμενους σε νυχτερινές βάρδιες, το ζήτημα είναι διαφορετικό και οι ειδικοί προτείνουν ορισμένες πρακτικές που μπορεί να βοηθήσουν:
- Ένας υπνάκος 20-30 λεπτών πριν από τη βάρδια μπορεί να μειώσει την υπνηλία.
- Η κατάλληλα χρονισμένη έκθεση σε έντονο φως κατά τη διάρκεια της εργασίας μπορεί να περιορίσει την κόπωση και να βελτιώσει τη διάθεση.
- Ένα πιο σταθερό πρόγραμμα γευμάτων, με μεγαλύτερη έμφαση στα γεύματα κατά τη διάρκεια της ημέρας, μπορεί επίσης να βοηθήσει.
- Το υπνοδωμάτιο καλό είναι να είναι σκοτεινό, ήσυχο και δροσερό, ώστε να διευκολύνεται ο ύπνος όταν επιστρέφετε από τη δουλειά.
* Πηγή: Vita
